گمراه مىباشند نمىتوانند شما را هدايت كنند ! بنابراين در برابر سخنانشان يا تكذيب حق را مىكنيد و يا تصديق باطل را ! »
اين است روايات صحيحهاى كه با عقل و دين موافقت دارد ، آن رواياتى كه نزد محقّقين معروف هستند . « 1 »
[ سستى روايات ابو هريره و عبد الله بن عمرو ]
اينها بعضى از آن چيزهائى است كه از پيغمبر - صلوات الله عليه روايت شده است دربارهء نهى اخذ از اهل كتاب . و ليكن ديرى نپائيد كه امر منقلب شد ، پس از آنكه بعضى از مسلمين گول خوردند از كسانى كه از جملهء علماء و أحبار يهود بوده و از روى مكر و خدعه اسلام اختيار كرده بودند .
در اين حال ظاهر شد احاديثى كه به پيغمبر صلى الله عليه و آله نسبت مىدادند كه اخذ از يهود و نصارى را مباح كرده و آنچه را كه از آن نهى به عمل آمده بود نسخ مىنمود .
أبو هُرَيره و عبد الله بن عَمْرو عاص و غيرهما روايت كردند كه رسول خدا گفت : حَدِّثُوا عَنْ بَنِى إسْرَائيلَ وَ لَا حَرَجَ ! « از بنى اسرائيل حديث كنيد بدون هيچ باكى ! » بايد دانست كه أبو هريره و عبد الله بن عَمْرو از شاگردان كَعْب الاحْبار بوده اند .
و اخبار وارد است به آنكه : دومى كه عبد الله بن عمرو بن العاص باشد - در روز جنگ يَرموك زَامِلَتَيْن « 2 » از علوم اهل كتاب را به غنيمت به چنگ آورد و دأبش اين طور بود كه از آن دو زامِلَه روايت مىكرد . و ابن حَجَر اين جمله را اضافه دارد كه :
فَتَجَنَّبَ الاخْذَ عَنْهُ لِذَلِكَ كَثِيرٌ مِنْ أئمَّةِ التَّابِعينَ . « 3 » « بدين جهت بود كه بسيارى از پيشوايان تابعين از گرفتن و روايت كردن از او اجتناب كردند . » « 4 »
هامش
( 1 ) زامِلَه عبارت است از شترى كه بر آن طعام و متاع را حمل مىكنند ؛ و بعضى گفتهاند : هر حيوانى كه بر آن طعام و متاع را حمل مىكنند خواه شتر باشد يا غير شتر . ( انظر : « لسان العرب » مادّهء زمل ، ج 13 ، ص 329 )
( 2 ) ص 4 ، ج 1 ، « تفسير ابن كثير » . [ تعليقه ]
( 3 ) ص 167 ، ج 1 ، « فتح البارى » در شرح « صحيح » بخارى .
( 4 ) « أضواءٌ على السّنّة المحمّديّة » طبع سوم ، ص 163 و ص 164 .