و با اختلاف بيشترى در عبارت و اتّحاد مضمون از « غيبت » نعمانى روايت مىكند . « 1 » و أيضاً با دو سند ديگر مختصر ، مضمون آن را از « غيبت » نعمانى روايت مىنمايد .
بارى از آنچه ذكر شد ، مبرهن شد كه : اوّلين مُدَوِّن در اسلام وجود اقدس حضرت أمير المؤمنين علىّ بن أبى طالب عليه السّلام بود كه با كتابتِ كتاب جَامِعَه و جَفْر ، و كتاب السِّتِّين در علوم قرآن ، و كتاب ديات ، و كتاب فرائض و مواريث ، و مصحف فاطمه ، و مجموع رسالهها و نامههائى كه نوشته است از جمله نامهء وى به مالك اشتر هنگامى كه او را به عنوان حكومت به مصر فرستاد ، بدون شكّ و ترديد مقام أوَّلين كاتب و مؤلِّف و مُصَنِّف و مُدَوِّن را در اسلام حائز است .
[ ابو رافع نخستين مؤلّف در شيعه پس از أمير المؤمنين عليه السلام ]
از آن حضرت كه بگذريم ، اوَّلين مُدَوِّن أبُو رافِع غلام رسول خدا صلّى الله عليه و آله مىباشد ، كه از شيعيان خالص أمير المؤمنين عليه السّلام ، چه در حال حيات رسول الله و چه در زمان ممات وى بوده است . شرح حال او را آية الله سيّد حسن صدر بدين عبارت بيان مىكند :
أبُو رافِع مَوْلَى الرَّسول صلّى الله عليه و آله نخستين كسى كه تدوين حديث نمود
از شيعيان أمير المؤمنين عليه السّلام اوَّلين كسى كه پس از او تدوين حديث كرد أبُو رافِع غلام رسول خدا صلّى الله عليه و آله بود .
نَجاشى در اوّل كتاب خود كه فهرست أسماء مصنِّفين شيعيان است بدين عبارت تصريح دارد :
طبقهء اولى أبو رافع غلام رسول الله صلّى الله عليه و آله است . اسم او اسْلَم بود ، و در ابتدا غلام عبّاس بن عبد المطلّب ؛ بود ، پس وى را به پيغمبر بخشيد . و هنگامى كه او
هامش
( 1 ) همين مصدر ، از طبع كمپانى : ص 123 و ص 124 ، و از طبع حيدرى : ص 209 و ص 210 از « غيبت » نعمانى ، ص 24 و ص 25 .