در صحيح مسلم و غيره از زيد بن ارقم روايت كه . . . و حاكم در مستدرك از سه طريق تخريج نموده ، و در هر يك از آنها گفته است ، اين روايت بر شرط شيخين صحيح است و آن را تخريج ننمودهاند . » « 1 »
و از جمله مىگويد : و از صنايع شنيعه و بدايع فظيعه و غرائب بادِيَة العَوار ، و عجائب واضحه الشّنار اين است كه ابن الْجَوْزى با آن همه طول باع و وسعت اطّلاع ، و غزارت علوم دينيّه ، و مهارت در فنون يقينيّه ، و تقدّم در علم حديث و اثر ، تفوّق بر ناقدين اهل نظر ، الى غير ذلك من المفاخر المُبْهِرَة و المآثر المُزْهِرَة كه حضرات اهل سنّت به كمال مبالغه و اغراق براى حضرتش ثابت مىكنند ، از جميع طرق و أسانيد كثيره و منيرهء اين حديث شريف تَعامى صريح نموده ، به سندى طريف روايت اين خبر منيف فرموده ، و از راه كمال نصب و عدوان و نهايت بُغْض و شَنَآن با أهل بيت سيّد الإنس و الجانّ - عليه و عليهم آلاف السّلام من المَلِك المنّان آن را در كتاب « العِلَل المُتَناهِية فى الأحَاديث الوَاهية » كه موضوع آن بيان احاديث واهيه متزلزله شديدة التّزلزل كثيرة العِلَل مىباشد ، مندرج ساخته ، به حكم عدم صحّت و اظهار مقدوحيّتِ رجالِ سند أعلام ، مشاقّت و مخالفت إعلام بلكه رايات منابَذَت و معانَدَت اسلام و اهل اسلام افراخته چنانچه در كتاب مذكور گفته است . . . « 2 »
[ رد صاحب عبقات بر ابن جوزى در اين باره ]
از جمله افرادى را كه ابن جوزى ضعيف شمرده است عَطِيّه عَوْفى كوفى است كه حديث را از ابو سعيد روايت كرده است ، و جرم عطيّه تشيّع و ولاى او به
هامش
« استجلاب ارتقاء الغرف » در ذكر اين حديث شريف حكايت كرده است كه او گفته است : من تعجّب مىكنم از ايراد ابن جوزى در « علل متناهيه » بلكه أعجب از اين ، گفتار اوست كه مىگويد : اين حديث صحيح نيست با اينكه خواهد آمد بعضى از طرق اين حديث در « صحيح » مسلم است . زيرا مسلم در « صحيح » خود حديث زيد را از طريق سعيد بن مسروق و أبو حيّان يحيى بن سعيد بن حيّان هر دو تاى آنها - و عبارت از دومى است - از يزيد بن حيّان كه عموى دومى است از زيد بن ارقم . و در اينجا روايت زيد را به طور مشروح مىآورد - الكلام .
( 1 ) « عبقات » ج 2 ، ص 638 و ص 639 از نور الدّين سمهودى در كتاب « جواهر العِقْدَين » .
( 2 ) « عبقات » ج 2 ، ص 836 .