افزوده است ؛ نه آنكه - العياذ بالله - چنين جَهبَذ جليل و ناقد عديم المثيل كه نزد حضرات سُنّيّه ، جُهَيْنهء اخبار و عَيْبهء اسرار و حافظ احاديث و آثار و نافى كذب از سرور مختار - عليه و آله الأطهار آلاف السّلام مِنَ الْمَلِك الغفّار - معدود مىشود ، در پى قدح و جرح اين حديث شريف افتاده ، خود را داخل زمره هالكه ناصبين جاحدين و والج زَرافه ضالّه منكرين معاندين كرده باشد .
و چگونه اين حرفِ راست نشنيد ، حال آنكه سابقاً به حمد الله تعالى دانستى كه امام احمد بالخصوص در « مُسْنَد » عظيم الشّأن خود كه براى تبيين جلالت مرتبت ، و عظمت منزلت او حسب افادات أعلام اين حضرات ، طَوامير طويله كفايت نمىكند ، طرق عديده اين حديث آورده و آن را از زيد بن ارقم به دو طريق نقل كرده و از روايت زيد بن ثابت به دو سند اخراج نموده و از حديث ابو سعيد خُدرى به چهار وجه روايت فرموده است .
پس افتراء قَدْح و جَرْح اين حديث شريف بر مثل چنين مُثْبِتِ مُؤيّد و مؤسّسِ مُشَيّد از تيقّظ و تفطّن و حَزْم و هوشيارىِ ملازمانِ حضرت بخارى عجيب و بس عجيب ، و براى أتباع و أشياع جنابش كه در اصلاح فاسد و ترويج كاسِد ، وَ رَتق فَتْقْ و رُفُوِ خَرْقِ او كمر همّت بر ميان جان بستهاند مورث اقصاى انزعاج و وجيب است . « 1 »
و امّا دربارهء بطلان گفتار ابن جوزى به تفصيل به ميدان آمده و شهادتهاى علماى عامّه را بر بطلان كلامش شاهد آورده است ، از جمله گفتار سَمهودى را ذكر كرده است كه او گفته است : « شگفتآور گفتار ابن جوزى است در « علل مُتَنَاهيه » ؛ مبادا به سخنش گول بخورى ، چرا كه گويا در وقت اين گفتار از هيچ چيز مستحضر نبوده است مگر از اين طرق واهيه « 2 » . او بقيّه طُرُق حديث را بيان ننموده است ، زيرا
هامش
( 1 ) « عبقات » ج 2 ، ص 824 و ص 825 .
( 2 ) آية الله مير حامد حسين در « عبقات » ج 1 ، ص 220 و ص 221 از علّامه سخاوى در