رسيدن اجل و مردنم را .
و سپس فرمود : اى على ! مرا مخيّر گردانيدند ميان خزائن دنيا و جاودان زيستن در دنيا و ميان بهشت ، و من لقاء پروردگارم و بهشت را اختيار نمودم . چون مرگ من فرارسيد ، مرا غسل بده و عورت مرا بپوشان ، زيرا اگر كسى چشمش بدان افتد كور مىشود .
[ خطبه ديگر از آن حضرت در آخرين روزهاى عمر خود ]
در اين حال رسول خدا به منزل مراجعت نمود و سه روز به حالت تب گذراند ، و سپس در حالى كه سر خود را با دستمالى بسته بود و با دست راست بر أمير المؤمنين عليه السلام و بر دست چپ بر فضل بن عبّاس تكيه داده بود به سوى مسجد روان شد و بر منبر بالا رفت و به روى آن نشست و گفت :
مَعَاشِرَ النّاسِ ! قَدْ حَانَ مِنّى خُفُوقٌ مِنْ بَيْنِ أظْهُرِكُمْ ، فَمَنْ كَانَ لَهُ عِنْدِى عِدَةٌ فَلْيَأتِنِى اعْطِهِ إيّاهَا ! وَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَىّ دَيْنٌ فَلْيُخْبِرْنِى بِهِ ! مَعَاشِرَ النّاسِ ! لَيْسَ بَيْنَ اللهِ وَ بَيْنَ أحَدٍ شَىْءٌ يُعْطِيهِ بِهِ خَيْراً أوْ يَصْرِفُ عَنْهُ شَرّاً إلّا الْعَمَلُ ! أيّهَا النّاسُ ! لَا يَدّعِى مُدّعٍ وَ لَا يَتَمَنّى مُتَمَنّ ، وَ الّذى بَعَثَنِى بِالْحَقّ نَبِيّا لَا يُنْجِى إلّا عَمَلٌ مَعَ رَحْمَةٍ ، وَ لَوْ عَصَيْتُ لَهَوَيْتُ . اللّهُمّ هَلْ بَلّغْتُ ؟ ! « 1 »
« اى جماعت مردم نزديك است كه من از ميان شما پنهان شوم ! به هر كس كه وعدهاى دادهام بيايد وعدهاش را بدهم . و كسى كه از من طلبى دارد مرا إعلام نمايد ! اى جماعت مردم ! ميان خدا و مردم واسطه و سببى نيست كه خداوند بدان علّت خيرى را بدون عنايت كند و يا شرّى را از او برگرداند ، مگر عمل . اى جماعت مردم
هامش
و در ص 88 گويد : در روز 12 ربيع الأوّل اسامه با عمر و ابو عبيده به مدينه برگشتند در حالى كه آن حضرت در حال جان دادن بود . فرجع الجيش باللّواء إلى المدينة .
أقول : اين بنابر مشهور نزد عامّه است و ليكن خاصّه رحلت آن حضرت را در روز 28 از ماه صفر گفتهاند .
( 1 ) اين روايت را ابن ابى الحديد نيز در « شرح نهج البلاغة » خود از طبع مصر در دار إحياء الكتب العربيّة الكبرى ، ج 2 ، ص 561 در شرح خطبهء شمارهء 195 از « نهج البلاغة » روايت نموده است و آن خطبه در دعوت آن حضرت است به جهاد مردم و بيان منزلت و خصوصيّت خود نسبت به رسول خدا صلّى الله عليه و آله و كيفيّت مرگ رسول خدا و هبوط و صعود فرشتگان . و خطبه با اين عبارت شروع مىشود : و لَقد عَلِم المستحفظون من أصحَاب محمّد صلى الله عليه و آله : أنّى لم أردَّ على الله و على رسوله ساعةً قَطّ .