نهروان ، آنها اهل عبادت و قرآن و اجتهاد ، و اهل كنارهگيرى از دنيا و زهد از آن و رغبت به آخرت بودهاند ، و از قاريان قرآن اهل عراق و زهّاد آن به حساب
هامش
دلالت بر حال و يا كارى از آنها مىكند كه آن كار موجب بهشت است ، يعنى در خصوص آن ظرف و آن موقعيت ، و أبدا دلالت ندارد بر آنكه اين عمل جزئى موجب خلود در بهشت است ، گرچه به دنبال آن اعمال بدى سرزند كه صاحبش را مستحقّ دوزخ كند . و صرف نظر از روايات بىشمارى كه به شهادت تاريخ صحيح ، بر پاكى و بهشتى بودن بسيارى از صحابه دستاندر كار خلافت وضع شده است اگر احيانا روايتى در مدح ايشان آمده باشد مدح فىالجمله و در زمان خاص و در شرائطى مخصوص بوده است . و معلوم است كه در صورت از بين رفتن آن شرائط ، ديگر آن مدح معنى ندارد . مثلا شما اگر به يك نفر غريب كه روزى به منزل شما آمده و به عنوان ميهمانى نهارى هم خورده و آن روز را براى شما خدمت كرده است : خانه را جارو زده و گلها را آب داده و درختان را هرس نموده است ، چنانچه به او بگوئيد : آفرين ، چقدر كار خوبى كردهايد اين دلالت ندارد بر آنكه همهء كارهاى او خوب است . گرچه همين مهمان غريب ، شب برخيزد و به زن منزل تجاوز كند و طفل شما را سر ببرد و طلا و جواهرات را بدزدد و ببرد . در آن صورتى كه او را دستگير كنيد ، به جرم زناى با حريم شما از روى اكراه بايد سنگسار شود ، و به جرم قتل طفل نيز بايد كشته شود ، و به جرم سرقت و دزدى بايد دستش قطع گردد . او نمىتواند به شما بگويد : اى آقا ، شما به من گفتهايد : آفرين ، چقدر كار خوبى كردهاى ! و علاوه بر آنكه حق نداريد مرا قصاص و تأديب كنيد اينك در ازاى كار خوبم ، امشب هم مرا در منزلتان مانند ديشب بخوابانيد .
طلحه و زبيرى كه ايمان به رسول خدا آورده و در اسلام هم جهاد كردهاند ، اگر مخالفت كنند و نقض بيعت نمايند و بر اساس حب جاه و شخصيت طلبى با شناخت كاملى كه از امير المؤمنين عليه السّلام دارند ، آيا ديگر نبايد مجازات شوند گرچه دوازده هزار نفر از مسلمانان را جمع كنند و به بصره بياورند و آنها را به كشتن دهند ؟ اين مجازات ندارد ؟ كشتن يك مسلمان جزايش قصاص و خلود در جهنم است ، آيا جزاى به كشتن دادن اكثر اين جمعيت ، نبايد خلود در دوزخ باشد ؟ آن هم شمشير كشيدن بر روى امام زمان و حجّت وقت كه در حكم محاربه با رسول خدا و با خود خداست ! اين است دليل و منطق شيعه ،ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ( آيه 182 ، آل عمران و آيه 51 ، انفال ) . و عائشه با آن حقد و كينهاى كه خصوصا با امير المؤمنين و حضرت زهرا عليهما السّلام داشت ، اگر به عنوان رياست لشكر از حرم رسول الله حركت