امر پنجم : طبق اصول اعتقاديّهء اسلام و منطق قرآن ، تمام موجودات ، اسماء و صفات حضرت حقّ - جلّ و علا - مىباشند ، و خلقت به معناى ايجاد شىء ، جدا از حيطهء ذات و اسم و صفت و فعل ذات أحديّت نيست ، بلكه به معناى ظهور و تجلّى و آيه و نشان دهندهء ذات پاك ظاهر و با جلاى اوست . هر موجودى كه به وجود آيد و خلعت هستى را دربر كند اسمى است از اسماء او . از جهت وجود و هستى اسم حىّ است ، و از جهت مقدوريّت حق به قدرى كه به قدر سعهء وجوديهء خود داراى قدرت است ، اسم قادر . و از جهت معلوميّت حضرت حقّ به قدرى كه به قدر سعهء وجوديهء خود داراى علم است ، اسم عالم . و همچنين نسبت به ساير اسماء و صفات بارى تعالى شأنه العزيز در تحت اسامى كثيره قرار مىگيرد و به او سميع و بصير و حكيم و مريد و مختار و غيرها اطلاق مىشود .
[ علم امام و رسول عين علم ذات حق است ]
بنابر اين افرادى كه به علم غيب خداوندى به اذن حضرت او راه مىيابند نه آنست كه خود عالم به غيبى شدهاند در برابر ذات حقّ ، تا منافات با توحيد باشد ، بلكه حقيقة عين علم اوست كه در اينها ظهور كرده است . و اين عين توحيد است . خداوند به قدر ذرّهء خردلى از علم بىكران خود ، مستقلّا به غير نمىدهد و نمىتواند هم بدهد ، زيرا اين اعطاء ملازم با تنقيص علم لايتناهى ، بلكه تنقيص ذات اوست ، تعالى الله عن ذلك . امّا اعطاء غير استقلالى ، منافات با توحيد ندارد بلكه عين توحيد است .
اعطاء غير استقلالى ، يعنى ظهور و تجلّى و درخشش و تابندگى همچون خورشيد كه نور و شعاع خود را در عالم مىگسترد و به هر موجودى از ذرّه تا درّه و از بسيط خاك تا افلاك و كهكشانها ، همه جا و همه را نورپاشى مىكند و همه به قدر سعه و گشايش ظرف وجودى خودشان از او نور و حرارت مىگيرند و تربيت مىشوند و رشد مىنمايند ، ولى نور از خورشيد جدا نمىشود و به موجودات كه پرتو مىدهد ، در آنها إلى الأبد نمىماند . تا هنگامى كه خورشيد بر فراز آسمان است اشياء را نورانى مىكند ، و نور را به أشياء نمىبخشد بلكه موقّتا تابشى به طور