مادر نداشته باشد امّا جدّ و برادر داشته باشد ، نبايد تمام ميراث را به جدّ داد ، برادر هم ارث مىبرد ، و برادر به اين شخص متوفّى از جدّ او هم نزديكتر است . و در صورتى كه ما به جدّ او ارث دهيم حتما بايد به برادر او هم ارث دهيم و بنابر اين در اين صورت ، ميراث ، به جدّ و إخوه مىرسد نه تنها به خصوص جدّ . عمر هم گفتارشان را پذيرفت و در مراجعين دربارهء ارث در صورتى كه از متوفّى جدّ و برادر بجاى مانده باشد فتوى داد كه جدّ و إخوه با هم ارث مىبرند . بر خلاف رأى و نظريّهء أبو بكر كه مىگفت : ارث فقط به جدّ مىرسد .
شيخ طوسى در كتاب « خلاف » گويد : اگر ورثه عبارت باشند از يك خواهر پدر و مادرى ، و يك برادر پدرى ، و جدّ . در اين صورت مال بين جدّ و خواهر پدر و مادرى به نسبت نصف : للذّكر مثل حظّ الانثيين تقسيم مىشود . و برادر پدرى ساقط مىشود . و صحابه در اين مسئله اختلاف دارند . أبو بكر و پيروان او نظريّهشان بر اين است كه : مال براى جدّ است و بقيّه همگى ساقط مىشوند . و عمر و ابن مسعود نظريّهشان اين است كه : مال بين خواهر پدر و مادرى و بين جدّ به دو نصف تقسيم مىگردد و برادر پدرى ساقط است « 1 » .
و شيخ محمد حسن نجفى در كتاب « جواهر » گويد : خلافى در ميان ما شيعيان نيست در اينكه : جدّ گرچه جدّ أعلا باشد ، با برادران ارث مىبرد ، به جهت صدق اسم جدّ فضلا از اولادشان . بلكه از بعض از عامّه آمده است كه : برادران پدر و مادرى و يا برادران پدرى ، با جدّ پدرى ارث نمىبرند و فقط ارث به جدّ پدرى مىرسد ، و اگر چه نصوص ما به خلاف اين مطلب تصريح دارد - تا آنكه گويد - و بر هر تقدير ، اگر جدّ نزديكتر با جدّ دور تر با برادران بعد از متوفّى ، با هم مجتمع آيند جدّ نزديكتر با برادران مجموعا در ارث مشاركت مىكنند و جدّ دور تر ساقط مىشود بدون فرق در ميان آنكه در جهت متّحد باشند ، يا مختلف . بنابر اين جدّ أعلاى پدرى اگر چه مذكّر باشد ( جدّ ) با جدّ ادناى مادرى گرچه مؤنّث باشد ( جدّة )
هامش
( 1 ) - « خلاف » طبع حروفى در سنهء 1382 ، ج 2 ، ص 72 ، مسألهء 109 .