او چنين گويد : و أمّا قرائت قرآن على و اشتغال او به اين مهم ، امر مهمّى است كه در اينجا مورد ملاحظه قرار مىگيرد . جميع علماء و تمامى فقهاء از عامّه و خاصّه اتّفاق دارند كه امير المؤمنين عليه السّلام تنها در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله قرآن را حفظ داشت و هيچكس غير از على اينطور نبود . و پس از رسول الله اوّلين كسى بود كه قرآن را جمع نمود .
همگى بدون استثناء نقل كردهاند كه او از بيعت با ابو بكر احتراز كرد و بيعت را به تأخير انداخت . اهل حديث عقيدهشان مانند شيعه نيست كه مىگويند على بيعت با ابو بكر را به جهت مخالفت با او تأخير انداخت ، بلكه مىگويند على به جمع كردن قرآن اشتغال ورزيد . و اين دليل است بر آنكه او اوّلين جمع كنندهء قرآن بوده است ، زيرا اگر قرآن در زمان حيات رسول خدا جمع شده بود ، على را نيازى نبود كه بعد از وفات رسول الله به جمعآورى قرآن مشغول شود .
و چون به كتب قرائات رجوع كنى ، مىيابى كه امامان قرائت همگى رجوع به او دارند ، مانند أبى عمرو بن علاء و عاصم بن أبى النّجود و غيرهما . زيرا ايشان رجوع كردهاند به أبو عبد الرحمن سلمى قارى و ابو عبد الرحمن شاگرد على بود و از او قرآن را اخذ كرده بود . و على هذا فنّ قرائت هم مثل فنون سابقه به او منتهى مىشود « 1 » .
اينها مطالبى بود كه ابن أبى الحديد ، در مقدمهء شرح خود بر « نهج البلاغه » در ضمن شمارش ساير فضائل حضرت ذكر كرده است .
و امّا ابن شهرآشوب در « مناقب » فصلى را در تحت عنوان فى المسابقة بالعلم ، تأسيس فرموده و در اين فصل آنچه از علومى كه امير المؤمنين عليه السّلام پيشرو در آن بودهاند ، يكايك بر شمرده است . ابن شهرآشوب مىگويد : چگونه على عليه السّلام اعلم مردم نبوده باشد در حالى كه با پيغمبر در خانه و در مسجد ، پيوسته ملازم
هامش
( 1 ) - « شرح نهج البلاغه » طبع مصر دار الاحياء . ج 1 ، ص 27 و ص 28 .