حضرت قبل از كشف ميكرب بوده است ؛ خواه در آب ، و خواه در هوا . نظير فرمايش جدّش أميرمؤمنان كه معناى أهل را در آب و هوا از منبع نبوّت براى ما بازگو مىكند .
طريق تعيين أرش و ديه منافع أعضاء : چشم و گوش و زبان
محمّد بن يَعْقُوب كُلَيْنىّ و شيخ طُوسّى روايت كردهاند با سند متّصل خود از أصْبَغ من نُبَاته كه او گفت : از أمير المؤمنين عليه السّلام پرسيده دربارهء مردى كه كسى بر سر او زد ؛ و اين مرد مضروب ادّعا كرد كه : چشمش در اثر ضرب نمىبيند ؛ و بوى چيزى را ادراك نمىكند ؛ و زبان او هم از كار افتاده است .
أمير المؤمنين عليه السّلام گفتند : اگر راست بگويد ، بايد به او سه ديه داده شود . از آن حضرت پرسيدند : صِدْق او را از كجا به دست آوريم ؟ حضرت گفتند : أمّا در اين جهت كه ادّعا مىنمايد : او بوئى را استشمام نمىكند ؛ بايد حَرَّاق ( مادّهء سوزنده همچون فلفل و آب پياز و أمثالهما ) را به او نزديك كرد . اگر مطلب همينطور بود كه مىگويد ، تغييرى نمىكند ؛ و گرنه سرش را به عقب مىبرد ، و دو چشمانش اشك مىآورد .
و أمّا در ادّعائى كه در چشمش دارد : بايد وى را در برابر خورشيد داشت ؛ اگر دروغ بگويد ، قدرت بر بازگذاردن چشم خود را ندارد ؛ و بالأخره چشم خود را فرو مىبندد ؛ و اگر راست بگويد ؛ دو چشمش باز مىماند .
و امّا در ادّعائى كه در زبان خود دارد ؛ بايد سوزنى را به زبان او زد ؛ اگر خون قرمز بيرون آيد ؛ دروغ مىگويد ، و اگر خون سياه بيرون آيد ؛ راست مىگويد . « 1 »
اين حديث را كُلَينىّ و شيخ همانطور كه ذكر شد ، از أصْبَغ روايت مىكنند ؛ أمّا در بعضى از نسخههاى « كافى » مرفوعاً آورده ، و گفته است : علىُّ بنُ إِبْرَاهيم رَفَعَهُ قَالَ : سُئِلَ . فلهذا در وسائل از چنين نسخهاى استفاده كرده ، و مرفوعاً آورده است ، و در ذيل آن از شيخ مسندًا از أصْبَغ روايت كرده است . « 2 »
هامش
( 1 ) - « فروع كافى » ، طبع حروفى حيدرى ، ج 7 ، ص 323 ، و « تهذيب » ، ج 10 ، ص 268
( 2 ) - « وسائل الشّيعة » ، طبع امير بهادر ، ج 3 ، ص 504 و طبع حروفى اسلاميّه ، ج 19 ، ص 279 . و در ذيل اين روايت ، شيخ حرّ عاملى گويد : اين روايت را نيز صدوق با اسناد خود به قضاياى أمير المؤمنين عليه السّلام آورده است به عين همين الفاظ ، بجز آنكه گفته است : حضرت گفتند : ثلاث ديات النّفس « سه ديهء كامل كه ديهء نفس انسان است بايد بدهد » و امّا عبارت حضرت در نسخهء « كافى » و « تهذيب » ( ثلاث ديات ) بود يعنى سه ديه ؛ و اين مجمل است و معلوم نيست كه مقدار ديه چقدر است ؟ .