قبلًا نفهمد ؛ چيز صدا دارى را ناگهان به صدا درآورند ؛ تا اينكه از دست دادن قوّهء سامعهء او مشخّص گردد . « 1 »
و همچنين در « مُسْتَدرك » از كتاب « جَعْفَرِيّات » با سند متّصل خود از أمير المؤمنين عليه السّلام روايت مىكند كه : آن حضرت قضاوت كردند ، راجع به مردى كه زده شده بود ، به حدّى كه مقدار قوّهء شنوائى خود را از دست داده بود .
أمير المؤمنين عليه السّلام گفتند : تا گوش سالم او را گرفتند ؛ و گوش آسيب ديده را آزاد گذاردند ؛ و سپس يك درهم را به زمين زده ، و به صدا در آوردند و او مىشنيد و كم كم آن درهم را دور تر و دور تر به صدا در آوردند ، تا جائى كه ديگر نشنيد . و در اين حال جاى اين موضع را علامت گذاردند ؛ و حساب كردند كه تا مكان وقوف او چقدر فاصله دارد ؟
پس از اين او را به جانب ديگر برگرداندند ؛ و درهم را به صدا درآوردند ، تا جائى كه ديگر نشنيد ، و اين جا را نشانه گذارده ؛ و فاصلهء آن را نيز تا موقف او حساب كردند . اگر فاصلهء دو مكان در دو طرف محاسبه يك اندازه بود ، او را در ادّعاى خود تصديق مىنمودند ، و اگر اين دو فاصله مساوى نبود ، او را در اين دعوى متّهم مىداشتند . و اگر در صورتى كه اين دو فاصله به قدر هم بود ، در اين وقت گوش آسيب ديده را مىبستند و مىگرفتند و گوش سالم را رها مىكردند و باز از دو جانب ، درهم را به صدا در مىآوردند ؛ و كم كم به عقب مىبردند . اگر فاصلهء جائى را كه ديگر نمىشنيد ، در هر دو صورت مساوى بود ؛ او را تصديق مىكردند و الّا مُتّهم مىداشتند .
حال بر فرض تصديق او در هر دو مورد ، يعنى در گوش آسيب ديده ؛ و در گوش سالم ، ديهاى را به مقدار نسبت ذِراع « 2 » هائى را كه نمىشنيده است و سامعه نقصان پذيرفته است به او مىپرداختند . « 3 »
و شيخ طوسى از حسين بن سعيد ، از حسن ، از زرعه ، از سماعه روايت كرده
هامش
( 1 ) - « مستدرك الوسائل » ، ج 3 ، ص 284
( 2 ) - « ذِراع عبارتست از فاصلهء بين سر انگشتان دست تا آرنج و تقريباً نيم متر است .
( 3 ) - « مستدرك الوسائل » ج 3 ، ص 284 .