أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ .
« 1 »
« چقدر او بى نياز است از إعمال رأى و نظر كه در اينجا بدهد ؟ ( يعنى اصولًا مسئله ، مسئلهء نظرى نيست تا نياز به رأى داشته باشد . اين مسئله ، مسئلهء لغوى است ) . آيا او ندانسته است كه : كلَالَه به برادران و خواهرانِ پدر و مادرى مىگويند ؟ ! و نيز به خصوص برادران و خواهران پدرى مىگويند ؟ ! و همچنين به خصوص برادران و خواهران مادرى مىگويند ؟ !
خداوند عزّ و جلّ مىگويد : اى پيغمبر چون از تو بپرسند و استفتاء كنند ، بگو : خداوند دربارهء ميراث كَلَاله اينطور حكم مىكند كه : اگر مردى بميرد و فرزندى نداشته باشد ؛ و از براى او فقطّ يك خواهر پدر و مادرى ، و يا يك خواهر پدرى بوده باشد ؛ او بايد نصف ما تَرَك از أموالِ آنْ مرد متوّفى را ببرد . و نيز خداوند عزّ و جلّ مىگويد : اگر مردى و يا زنى ، برادر و يا خواهر مادرى متوفّى باشند ؛ در صورتى كه فقطّ يك نفر باشند ، و زيادتر نباشند ؛ يك سُدس ( يك ششم ) از إرثيّه را مىبرند ؛ و اگر از يك تن بيشتر باشند ، همگى ورّاث در يك ثلث ( يك سوّم ) از أموال و ما تَرَك متوفّى ، شريك خواهند بود . »
و بنابراين مىبينيم كه خداوند براى كَلَاله در آيه اوّل كه شامل خواهر پدر و مادرى ، و خواهر پدرى ، تنها مىشود ، نصف از ما تَرَك ميّت را ارث قرار داده است . و براى كَلَاله كه در آيه دوّم فقط اختصاص به برادر و يا خواهر مادرى دارد ، سُدس و يا ثُلْث را در فرض انفراد ، و يا اجتماع مقرّر نموده است .
فعليهذا لفظ كَلَاله در قرآن داراى معناى مشخّصى است كه اوّلًا به خواهران و برادران پدر و مادرى ، و ثانياً به خصوص پدرى ، و ثالثاً به خصوص مادرى گفته مىشود ؛ و اين حكم براى اين موضوع در قرآن منصوص است ؛ و نظر و رأى را در آنجا به كار مىبرند كه نصّى نباشد . بنابراين آن حضرت فرمود : چقدر او از إعمال رأى و نظر در اين مسئله بى نياز است ؛ و اين مسئله ، مسئلهء نظرى نيست تا محتاج به
هامش
( 1 ) - « آيه 12 ، از سورهء 4 : نسآء » .