قضيّه آورديم همگى صحيح السّند است . و روايت مفيد در « إرشاد » از ابن أبى ليلى : قاضى و مُفْتِى كوفه در زمان حضرت صادق عليه السّلام بوده و او با أبوحنيفه و سُليمان بن مَهْران أعْمَش ( شيعى و فقيه نادر آن زمان ) بحثهائى داشته است ؛ و همان كسى است كه أخيراً ديديم حضرت صادق عليه السّلام در مسجد مدينه به علّت أخذ فتاواى أبوبكر و عمر به او شديداً اعتراض كردند ، بطوريكه در پاسخ فرو ماند ، و چهرهاش زرد شد .
و عجيب اينجاست كه خود اين مرد از عمر روايت مىكند كه گفت : عَلِىُّ أقْضَانَا چنان كه ابن عبد البرّ ، از عبد الوارث بن سفيان ، از قاسم بن أصْبَغ ، از أبوبكر أحمد بن زُهَير ، از أبُو خَيْثَمَه ، از أبوسَلَمه تَبُوذَكِى ، از عبد الواحد بن زياد ، از أبوفَرْوَه روايت مىكند كه گفت : شنيدم از عبد الرّحمن بن أبى لَيْلى كه مىگفت : قَالَ عُمَرُ ( رضى الله عنه ) : عَلِىُّ أقْضَانَا . « 1 » « على استوارترين و راستينترين مردى است كه در ميان ما قضاوتهاى او با واقع مطابقت دارد ؛ و در اين أمر ماهرتر و چيره دستتر است . »
و توضيح اين مسئله آن است كه حضرت بين تعداد آنها كه 3 بوده ، و بين 8 رغيف ، و 8 درهم ؛ مخرج مشترك گرفتهاند كه 24 مىشود . آنوقت مشخّص كردهاند كه از اين عدد هر يك 8 واحد خوردهاند ؛ و صاحب 5 رغيف كه 15 واحد مىشود ، 7 واحد از سهم خود را به ميهمان داده است . و صاحب سه رغيف كه 9 واحد مىشود ، 1 واحد به ميهمان داده است ؛ فلهذا بايد 7 درهم به آن و 1 درهم به اين برسد .
. . .
مقدارى كه دوّمى به ميهمان داده است 8 / 7 - ( 3 * 5 )
واحد 24 / 24 / 1 / 1 / 8 : 3 رغيف
مقدارى كه أوّلى به ميهمان داده است 8 / 1 - ( 3 * 3 )
و چون هشت درهم به نسبت 7 و 1 تقسيم شود سهميه 7 درهم و 1 درهم مىگردد .
درهم سهم دويّمى 7 / 7 / 8 * 8 درهم سهم أوّلى 8 * 8 / 1 / 1
هامش
( 1 ) - « استيعاب » ج 3 ، ص 1102 .