منصرف شدند . « 1 »
منظور حضرت اين است كه : رفيق تو كه پانزده ثُلث از رغيف داشته ؛ و هشت ثُلْث را خودش خورده است ؛ هفت ثُلث از رغيف خود را به مهمان داده و مستحقّ هفت درهم است ؛ و تو كه نُه ثُلث رغيف داشته ، و هشت ثلثش را خوردهاى ! پس از نان خودت فقط يك ثُلث به مهمان دادهاى و مستحقّ يك درهم از هشت درهم هستى !
اين داستان را كُلَيْنِى با دو سند : أوّل از محمّد بن يحيى از أحمد بن محمّد ؛ و دوّم از على بن إبراهيم ، از پدرش ، جميعاً از ابن محبوب از عبد الرّحمن بن حجّاج از ابن أبى ليلى روايت مىكند كه او به أصحاب خود اين قضيّه را حكايت مىكرد « 2 » و شَيْخ طوسى با سند أوّلِ كلينى ، به همين نهج آن را روايت كرده است . « 3 »
و از عامّه ابن عبد البرّ در « استيعاب » ، از شيخ خود أبوالأصبع : عيسى بن سعد بن سعيد مُقْرى ، يكى از معلّمين قرآن ، از حسن بن أحمد بن محمّد بن قاسم مُقْرِى كه بر او در منزلش قرائت كرده بود در بغداد ، از أبوبكر احمد بن [ يحيى بن ] موسى بن عبّاس بن مجاهد مُقْرِى در مسجد خود ، از عبّاس بن محمّد دُورى ، از يحيى بن مُعين ، از ابوبكر بن عيّاش از عاصم از زِرّ بن حُبَيْش روايت كرده است : كه دو نفر براى نهار خوردن نشستند . و آنگاه اين قضيّه را مفصّل با تفصيلى طولانىتر از آنچه ما در اينجا از « إرشاد » نقل كرديم ذكر كرده است . « 4 »
بايد دانست رواياتى كه ما از كلينى و شيخ در « كافى » و « تهذيب » در اين
هامش
( 1 ) - « إرشاد مفيد » ، طبع سنگى ص 122 ؛ و « الرياض النَّضرة » ، مطبعهء لبندة ، ج 3 ، ص 214 ؛ و در « ذخائر العقبى » ، ص 84 از قلعى تخريج كرده است و ابن حجر هيتمى در « الصواعق المحرقة » ص 77 گويد : مدائنى از « مجمع » از على آن را تخريج كرده است .
( 2 ) - « فروع كافى » ، كتاب القضاء و الأحكام ، از طبع حروفى ، ج 7 ، ص 427 و ص 428 . و ابن شهرآشوب در « مناقب » ، طبع سنگى ، ج 1 ، ص 274 آورده است .
( 3 ) - « تهذيب » ، باب الزيادات فى القضايا و الأحكام ، طبع نجف ، ج 6 ، ص 290 و ص 291 و أيضاً در « تهذيب » ، ج 8 ، ص 319 در كتاب نذور آورده است .
( 4 ) - « استيعاب » ، ترجمهء على بن ابى طالب الهاشمىّ القرشىّ ( أمير المؤمنين عليه السّلام ) ، ج 3 ، ص 1105 و ص 1106 .