وَ هُوَ أبُوالْعِلْمِ الَّذِى لَا يُعْلَمُ * مِنْ قَوْلِهِ قُولُوا وَ لَا تَحَمْحَمُوا ( 2 )
1 - « اوست آن كسى كه پدر بيان ناميده شده است ؛ راست گفتى و بيان درست را آوردى !
2 - و اوست منشأ و معدن و پدر علمى كه آن علم شناخته نشده است . گفتار او را بگيريد و بپذيريد ! و همانند چهارپايان كه براى طلب گياه و غذا هستند صداى خود را در دهان نپيچيد ! »
و إجماع كردهاند كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم گفت : أقْضَاكُمْ عَلِىُّ « 1 »
« قدرتمندترين قضاوت كننده در ميان شما ، على است . »
مباحثه امام صادق عليه السّلام با ابن ابى ليلى در علم أمير المؤمنين عليه السّلام
و از سَعِيدُ بْنُ أبِى الْخَضِيب و غير او براى ما روايت شده است كه : حضرت صادق عليه السّلام به ابْنِ أبى لَيلَى گفتند : اى عَبْدُ الرَّحْمَن ! تو در ميان مردم حكم مىكنى و فتوى مىدهى ؟ !
گفت : آرى يا بن رسول الله !
حضرت گفتند : با چه چيز حكم مىكنى و فتوى مىدهى ؟ !
گفت : با كتاب خدا !
حضرت گفتند : اگر در مسألهاى در كتاب خدا چيزى را نيافتى ؛ از كجا حكم مىكنى ؟ !
گفت : با سنّت رسول خدا ! و اگر آن مسئله را در كتاب خدا و سنّت رسول خدا نيافتم ، آن را از گفتار أصحاب مىگيرم ، جائى كه همه اتّفاق و إجماع داشته باشند ، و اختلافى نداشته باشند !
حضرت گفتند : در مسألهاى كه أصحاب اختلاف داشته باشند ؛ به گفتار كدام يك عمل مىكنى ؟
گفت : به گفتار هر كدام كه بخواهم ؛ و در اين صورت با سايرين مخالفت كردهام .
حضرت گفتند : آيا با على هم در مسائلى كه حكم و قضاى او به تو رسيّده است كه با آن طريق حكم مىكرد ؛ شده است كه مخالفت كنى ؟ !
گفت : آرى ! چه بسا مخالفت با قول على كردهام ؛ و گفتار سايرين را أخذ « 1 »
هامش
( 1 ) - مستشار عبد الحليم جندى كه از اركان مجلس أعلاى شؤون اسلاميّهء مصر است ، دركتاب قيّم و ارزشمند خود : « الإمام جعفرٌ الصّادق » ص 30 گويد : و أمّا عنِ العدلِ ، فيقولُ ابْنُ مسعودٍ معلّمُ الكوفةِ وسادسُ المسلمين : كُنّا نَتحدَّثُ أنّ أقضى أهلِ المدينةِ علىٌّ