و همين بس كه گفت : عَلِىُّ أعْلَمُكمْ عِلْمًا وَ أقْدَمُكمْ سِلْمًا « على علمش از همهء شما بيشتر و إسلامش از همه شما پيشتر است . »
و همين بس كه گفت : أعْلَمُ امّتى بَعْدِى عَلِىُّ بْنُ أَبِى طَالِبٍ « پس از من ، أعلم امّت من ، على بن أبى طالب است . » و اين روايت را على بن هاشم و ابن شيرويه ديلمى با إسناد خود از سلمان روايت كردهاند .
و همين بس كه گفت : أعْطَى اللهُ عَلِياً مِنَ الْفَضْلِ جُزْءاً لَوْ قُسِّمَ عَلَى أهْلِ الْأرْضِ لَوَسِعَهُمْ ، و أعْطاهُ مِنَ الْفَهْمِ جُزْءًا لَوْ قُسِّمَ عَلَى أهْلِ الْأرْضِ لَوَسِعَهُمْ .
« خداوند به على بن أبى طالب از فضل چيزى عنايت نمود كه اگر آن را بر أهل زمين تقسيم كند ، همه را فرا مىگيرد ، و از فهم و إدراك چيزى مرحمت كرد كه اگر آن را بر أهل زمين قسمت كند همه را فرا مىگيرد . »
و همين بس كه در « حِلْيةُ الاولياء » ذكر شده است كه از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم دربارهء علىّ عليه السّلام پرسيدند ؛ پيغمبر گفت : قُسِّمَتِ الْحِكْمَةُ عَشَرَهءَ أجْزَاءٍ فَأُعْطِى عَلِىُّ تِسْعَهءَ أجْزَاءِ وَ النَّاسُ جُزْءًا وَاحِدًا « 1 » « حكمت به ده جزء تقسيم شد ؛ و به على نُه جزء داده شد ؛ و به بقيهء مردم يك جزء » .
ربيع بن خُثيم گويد : مَا رَأيتُ رَجُلًا مَنْ يحِبُّهُ أشَدَّ حُبّاً مِنْ عَلِىُّ وَ لَا مَنْ يبْغِضُهُ أشَدَّ بُغْضًا مِنْ عَلِىُّ . ثُمَّ الْتَفَتْ فَقَالَ :
وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً
« 2 »
« من مردى را مانند على نديدم ، كه كسى كه او را دوست دارد محبّتش به او از همه بيشتر باشد ؛ و كسى كه او را مبغوض دارد ، بغضش به او از همه بيشتر باشد ؛ و پس از اين روى خود را گرداند ، و گفت : و به كسى كه حكمت داده شود ، تحقيقاً به او خير كثيرى داده شده است . »
و با علم حساب استدلال نمودهاند كه عبارت أعْلَمُ الْامَّةِ با عبارت عَلِىُّ ابْنُ أَبِى طَالِبٍ هر دو در عدد يكسانند ؛ زيرا عدد هر يك دويست و هجده است . و همچنين عبارت أعْلَمُ الْامّةِ جَمَالُ الْامَّةِ يا عبارت عَلِىُّ ابْنُ أَبِيطَالِبٍ سَيدُ النُّجَبَاءِ برابر است زيرا عدد هر يك سيصد و هفتاد است .
دِيكُ الْجِنّ گويد :
هُوَ الَّذِى سُمِّى أبَا الْبَيانِ * صَدَقْتَ قَدْ أصَبْتَ بِالْبَيانِ ( 1 )
هامش
( 1 ) - اين حديث را حمّوئى در كتاب « فرآئد السمطين » ، ج 1 : ص 94 حديث شمارهء 63 آورده است و خوارزمى در « مناقب » خود در فصل 7 در ص 40 و در « مقتل » خود در فصل 4 ، ج 1 ، ص 43 روايت نموده است ؛ و أبونُعَيم اصفهانى در « حلية الأوليآء » ، ج 1 ، ص 65 آورده است .
( 2 ) - « آيه 296 ، از سورهء 2 : بقره . »