عَذاباً أَلِيماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ
( آيه 39 ) و آيه :
انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
( آيه 41 ) .
و نيز معلوم است كه آيات أوائل سوره ، بعد از سفر تبوك بوده است . مانند آيه :
بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
-
فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكافِرِينَ
-
وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ
تا آيه 37 :
إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا
.
تمام اين آيات كه با سياق و احدى نازل شده است ؛ در ذيقعدهء اين سال نازل شده است و خطاب آن بر مشركين از مكّه و نواحى آن است كه رسول خدا أوّلًا أبوبكر را براى قرائت اين آيات در موسم حجّ به مكّه ، براى مشركينى كه حجّ مىكردند گسيل داشت ؛ بعد به أمر خدا او را عَزْل و أميرالمؤمنين عليه افضل صلوات المصلّين را بدين مأموريّت اختيار كرد . و آن حضرت نامه را از أبوبكر گرفت و به مكّه رفت و در موسم حجّ در سرزمين مِنَى براى مشركين قرائت نمود .
بارى از آنچه ذكر شده به دست آمد كه حكم به كفر منافقين نموده است ؛ زيرا نهى از نماز و وقوف بر قبر ، و لَغْويت استغفار به جهت كفر آنها ، بعد از مردن ابن ابَىّ ، و نماز و قيام و استغفار رسول خدا بوده است .
و ثالثاً عمل آن حضرت مخالف قرآن و كتاب نبوده است ؛ زيرا نهى از نماز و وقوف برقبر ، و لَغْويت استغفار به جهت كفر آنها ، بعد از مردن ابن ابَىّ ، و نماز و قيام و استغفار رسول خدا بوده است .
و ثالثاً عمل عمر كه آن حضرت را از نماز باز مىداشت ؛ صد در صد غلّط و خَبْط بوده است ؛ زيرا هنوز حكم به عدم صلوة نيامده است . و اينكه در بعضى از روايات عامّه ديديم كه عمر مىگويد : مگر خدا تو را از نماز بر منافقين نهى نكرده است ؟ كلامى است مجهول ؛ و علاوه منافات دارد با همين رواياتى كه آنها روايت كردهاند و از جملهء آنها همين روايت ، كه هنوز رسول خدا خيلى دور نشده بود كه