احتجاج چهارم : مناشدهء أمير المؤمنين عليه السّلام در رحبه « 1 » است . و اين منا شده در به دو خلافت صورى آن حضرت صورت گرفته است . چون در روايت يعلى بن مرّة آمده است كه : چون أمير المؤمنين عليه السّلام به كوفه وارد شد اين احتجاج را نمود ، و معلوم است كه آن حضرت در سنهء 35 وارد كوفه شدند . در ابتداى خلافت آن حضرت چون به ايشان خبر دادند كه مردم در آنچه آن حضرت مىفرمايد كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله او را بر غير او مقدّم داشته است ، متّهم نمودهاند و در حقّانيّت خلافت او نزاع كردهاند در مجتمع مردم در رحبهء كوفه حضور بهم رسانيده و با مردم به حديث غدير بر ردّ آن مخالفان احتجاج و استشهاد كرد . اين احتجاج بسيار مهم است و در روايات مستفيضه وارد شده است ، و أعلام و أعاظم شيعه و عامّه در كتب خود ذكر كردهاند و آن را از مسلّميّات تاريخ مىشمرند .
اين خطبهء حضرت در حضور جمعى از صحابه و تابعين و أصناف مختلف ديگر مردم بوده است . خطبهء آن حضرت مفصّل است و در آن از ملاحم و إخبار به غيب نيز ذكر شده است .
هامش
( 1 ) - رحبه قريهاى است نزديك كوفه به فاصلهء هفت فرسخ كه داراى زراعت خوب است و هندوانههاى بسيار بزرگ آن كه بعضى اوقات به 20 كيلو مىرسد شهر نجف أشرف را در تابستان اداره مىكند ، و در سابق شهرى بوده و اينك خراب شده است ، و أمير المؤمنين عليه السّلام در حين ورود به كوفه در « رحبه » اين احتجاج را نمودهاند . و گاهى اوقات به آن « رحبه كوفه » گويند تا از رحبههاى ديگر امتياز پيدا كند . در « مراصد الاطّلاع » ج 2 ، ص 608 گويد : رحبه به ضمّ اول و سكون ثانى و باء موحّده به سه محلّ اطلاق مىشود : 1 - قرب قادسيّه به فاصلهء يك مرحله ( دو منزل كه هر منزل دو بريد و هر بريد 4 فرسخ است ) از كوفه در طرف چپ جادّه براى مسافرين حجّ مىباشد كه فعلا خراب شده است . 2 - قريهاى است در صنعاء يمن به فاصلهء شش ميل . و آنجا واديى است كه طلح مىرويد و داراى باغها و قريههاست . 3 - ناحيهاى است بين مدينه و شام از وادى القرى و در كنار لجاة از توابع صلخد ، كه در آنجا قريهاى است كه به آن رحبه گويند .
و چون رحبه به معناى مكان وسيع و فضاى باز و بدون ساختمان است ممكن است مراد از رحبه فضاى باز و وسيع در مسجد كوفه و يا جلوى قصر دار الإمارة باشد و احتجاج حضرت در آنجا صورت گرفته باشد ، و شاهد اين احتمال كلام ابن ابى الحديد است در ج 1 ، ص 361 از « شرح نهج البلاغه » كه از بعضى از مشايخ بغدادى خود نقل كرده است كه : ناشد علىّ عليه السلام فى رحبة القصر أو قالوا برحبة الجامع بالكوفة ، أيّكم سمع رسول الله يقول : من كنت مولاه فعلىّ مولاه - الحديث .