تواضع و إعراض از دنيا و زينتهاى آن كه حتّى از دل و چشم خود دور كرده بود ، و دوست نداشت كه ذكرى و يادى از دنيا كند مىفرمايد :
و لقد كان فى رسول الله صلّى اللّه عليه و آله ما يدلّك على مساوى الدّنيا و عيوبها ، إذ جاع مع خاصّته و زويت عنه زخارفها مع عظيم زلفته ، فلينظر ناظر بعقله أ اكرم الله بذلك محمّدا أم أهانه ؟ ! فإن قال : أهانه فقد كذب و العظيم ، و إن قال : أكرمه فليعلم أنّ الله قد أهان غيره حيث بسط الدّنيا له ، و زواها عن أقرب النّاس منه .
فتأسّى متأسّ بنبيّه ، و اقتصّ أثره ، و ولج مولجه ، و إلّا فلا يأمن الهلكة ، فإنّ الله جعل محمّدا صلّى اللّه عليه و آله علما للسّاعة ، و مبشّرا بالجنّة و منذرا بالعقوبة . « 1 » « و تحقيقا در رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله چيزى است كه راهنماى توست بر بدىهاى دنيا ، و عيوب و زشتىهاى دنيا ، زيرا كه با آن خصوصيّتى كه داشت در نزد خداوند متعال ، معذلك در دنيا گرسنه ماند ، و با وجود آن منزلت و تقرّب عظيمى كه داشت ، زينتها و زخارف دنيا از او دور شد ، و به كنار رفت .
حالا بر شخص بصير و متدبّر است كه با عقلش بسنجد ، و با درايتش تأمّل و تفكّر كند كه : آيا خداوند با اينگونه معاملهاى كه با محمّد نمود ، آيا مىخواست او را گرامى بدارد ، و يا آنكه او را إهانت كند ؟
اگر بگويد : خداوند دوست داشت محمّد را إهانت كند ، و پست و خوار به شمار آورد ، سوگند به خداوند بزرگ كه دروغ گفته است . و اگر بگويد : خداوند دوست داشت او را مكرّم و محترم و معزّز و گرامى دارد ، پس بايد بداند كه خداوند غير محمّد را كه دنيا را بر او گسترش داده است ، إهانت كرده و خوار
هامش
( 1 ) - « نهج البلاغه » ، خطبهء 158 . و اين خطبه را تماما در كتاب « مكارم الأخلاق » ، شيخ رضى الدين أبو نصر حسن بن فضل طبرسى ، كه از بزرگان و أعيان علماء شيعه است ، و در قرن ششم مىزيسته است ، در ابتداى كتاب آورده است ، و كتاب « مكارم الأخلاق » خود را بر اين اساس پايهريزى كرده است . « مكارم الأخلاق » از كتب نفيس و حاوى مطالب مهمّه مىباشد ، و علماى راستين سابقين ، آن را در سفر و حضر پيوسته همراه خود داشتهاند .