آنكه در يك ماه تمام مردم دست از زيادهروى در شهوات برداشته ، روزها روزه ، و شبها به قيام مشغول ، و با بهرههائى بيش از ساير أيام همچون انفاق در راه خدا ، و تلاوت بيشترى از كلام خدا ، و چشمپوشى از محرّمات و مكروهات ، نفس أمارهء خود را تزكيه و تطهير نمودهاند ، حالت روحانيّت و معنويّت در ايشان بالا رفته است ، و سبكى و تجرّد و إمكان عروج به عوالم قدس براى آنها إمكان بيشترى پيدا كرده است ، زيرا طعام و شهوت و غضب كليد جهنم و سلطهء شيطان است . و در اين ماه كه خداوند مائدهء آسمانى ميهمانان خود را جوع و گرسنگى قرار داده است معلوم مىشود كه بهترين تحفه از جانب ربّ الأرباب است .
اندرون از طعام خالى دار * تا در او نور معرفت بينى
در اين موقع كه موقع گرفتن نتيجه و مزد است ، آن روز را بايد عيد گرفت ، و از خداوند كريم و رحيم عيدى دريافت كرد . امّا عيد گرفتن نه به معناى ساز و دهل زدن است ، و نه به معناى شيرينى خوردن و رنگارنگ پوشيدن ، و تفريح و تفرّج بهيمانه كردن ، بلكه به معناى يك درجه از تزكيه و تطهير بالاتر ، و يك صيقل بهتر به نفس دادن تا آمادهء بركات و نزول موائد آسمانى گردد .
شب عيد فطر دو غسل دارد : يكى در أوّل شب ، و يكى در آخر شب ، و آن شب احياء و زندهدارى است يعنى تا به صبح به عبادت و قيام و ذكر و ياد محبوب و معشوق ازلى و حبيب سرمدى مشغول بودن ، و در روز عيد نيز غسل دارد .
و رفتن براى نماز عيد ، و با تمام مردم در صحرا بجاى آوردن ، و آن را با كيفيتى خاصّ ، در دو ركعت و با نه قنوت بجاى آوردن ، و زبان به ذكر تهليلات گشودن كه : الله أكبر ، الله أكبر ، لا إله إلّا الله و الله أكبر ، الله أكبر ، و للّه الحمد و الحمد للّه على ما هدانا و له الشّكر على ما أولانا .
و امّا در قربان ، به جهت آنكه مردم به عشق لقآء و ديدار وجه الله ، دست از خانه و لانه و وطن و كسب و كار و شهرت و جاه و جميع علائق شسته ، و به سوى بيت الله الحرام من كلّ فجّ عميق روان شده ، و طواف و سعى و وقوف در عرفات را كه خارج از حرم است ، بجاى آورده سپس داخل در حرم و مشعر آمده و شب را به إذن دخولى كه از حضرت او دريافت كرده است ، در مزدلفه آرميده ، و