حريص و در سعى و كوشش براى تبليغ قرآن كريم ، و ارشاد و هدايت مردم خود را به تعب و رنج مىافكندهاند ، و در سستى و بىاعتنائى كفّار ناراحت و افسرده مىشدند ، و در بيان آيات إلهيّه و اهتمام بليغ در رسانيدن قرآن كريم ، إصرار و إبرام داشتند ، و در تجاوز و تعدّياتى كه در بعضى از أحيان صورت مىگرفت به غضب در مىآمدند ، تا جائى كه چهرهء مبارك سرخ مىشد ، و رگهاى پيشانى و گردن متورّم مىشد ، در مواقع حيا و شرم آنطور شرمنده مىشدند و خجالت مىكشيدند ، كه آن حضرت را حيىّ ناميدند ، يعنى بسيار با شرم و با حيا . دربارهء اينكه در رسانيدن أحكام خود را به تاب و تب مىانداختهاند ، آياتى در قرآن وارد است :
طه * ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى .
« 1 » « اى پيغمبر ، ما قرآن را بر تو فرو نفرستاديم تا خود را به رنج و مشقّت افكنى » !
لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ
« 2 » .
« به تحقيق كه پيغمبرى از خود شما به سوى شما آمده است ، كه مشكلات و سختىهاى وارده بر شما ، تحمّلش براى او گران است ، و بر سعادت و خير شما و هدايت شما حريص است ، و نسبت به مؤمنان رئوف و مهربان است » .
فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً /
« 3 » .
« اى رسول ما نزديكست كه از شدّت حزن و تأسّف ، به جهت آنكه اگر امّت به اين قرآن ايمان نياورند ، تو جان خود را هلاك كنى » ! و راجع به شرم و حياى آن حضرت وارد است :
إِنَّ ذلِكُمْ كانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ
« 4 » .
( چون در خانهء رسول خدا غذا خورديد ، برخيزيد و متفرّق شويد ، و ننشينيد و با
هامش
( 1 ) - آيه 1 و 2 ، از سورهء 2 : طه .
( 2 ) - آيه 128 ، از سورهء 9 : توبه .
( 3 ) - آيه 6 ، از سورهء 18 : كهف .
( 4 ) - آيه 53 از سورهء 33 : احزاب .