و بدان كه اين حديث از أسرار گفتار خداوند متعال در آيه مباهله است :
فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ
« 1 » .
« پس بگو ( اى پيغمبر به نصاراى نجران در وقت مباهله ) بيائيد ما پسران خود را مىخوانيم ، و پسران شما را مىخوانيم ! و زنهاى خود را ، و زنهاى شما را ، و جانهاى خود را ، و جانهاى شما را » ! در اينجا مراد از جان و نفس رسول الله ، نفس و جان على عليه السّلام است ، زيرا كه خداوند متعال در اين آيه ، بين نفس رسول خود و بين نفس على مقارنه برقرار كرده است ، و هر دو را با ضمير مضاف به رسول خود بيان كرده است .
و در حديث ولايت غدير هم رسول خدا صلى الله عليه و آله براى على عليه السّلام آنچه را براى خود بر عهدهء جميع مؤمنان ثابت بوده است ، ثابت كرده است . چون رسول خدا أولى است به مؤمنان ، و ناصر مؤمنان است و سيّد و سالار مؤمنان است . و هر معنائى را كه لفظ مولى متحمّل آنست و مىتوان از لفظ مولى استخراج نموده و به دست آورد ، و آن معنى براى رسول خدا ثابت است ، آن را رسول خدا براى على قرار داده است .
و اين مرتبهء عالى و درجهء بلند و منزلهء رفيع و مكانت و الا رتبهاى است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله آن را براى على عليه السّلام اختصاص داده است ، و به غير على نداده است ، و به همين جهت روز غدير روز عيد ، و موسم سرور براى مواليان علىّ - بن أبي طالب شد » .
آنگاه ابن طلحه مفصّلا در شرح اين مطلب سخن به درازا كشانده و بحث مفيد و جامعى نموده است كه در آن از أحاديث دالّهء بر مقام و منزلت أمير المؤمنين عليه السّلام به طور مستوفى ايراد شده است « 2 » .
و ما سابقا از ابن أثير جزرى در « نهايه » ، شانزده معنى براى كلمهء مولى نقل كرديم « 3 » كه مجموعا با معناى أولى هفده معنى گرديده است .
هامش
( 1 ) - آيه 61 ، از سورهء 3 : آل عمران .
( 2 ) - « مطالب السّؤول » ، ص 16 و ص 17 .
( 3 ) - « امامشناسى » ، ج 5 ، درس 61 و 62 ، ص 12 .