و مولى كلّ مؤمن و مؤمنة ! و اين قول ، گفتار ابن عبّاس و برآء بن عازب و محمّد بن على است « 1 » .
نظام الدّين قمّى نيشابورى در تفسير خود گويد : و سپس خداوند رسول خود را امر كرد كه : به كمى مردم ميانهرو و مقتصد ، و به زيادى مردم دشمن و معاند ننگرد ، و از نيّات سوء آنان ترس نداشته باشد ، و اين آيه را فرستاد :
( يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ) .
از أبو سعيد خدرى وارد است كه اين آيه در فضل علىّ بن أبي طالب - رضى الله عنه و كرّم الله وجهه - در روز غدير خمّ وارد شده است .
رسول خدا صلى الله عليه و آله دست او را گرفت و گفت : من كنت مولاه فهذا علىّ مولاه . اللّهمّ وال من والاه ، و عاد من عاداه . و پس از اينكه عمر با على ديدار كرد گفت : هنيئا لك يا ابن أبي طالب ! أصبحت مولاى و مولى كلّ مؤمن و مؤمنة ! و اين قول ، گفتار عبد الله بن عبّاس و براء بن عازب و محمّد بن على است « 2 » .
در اين روايت بخصوصه لفظ فهذا علىّ مولاه آمده است ، و هذا كه اشاره به شخص خارجى است دلالت بر تأكيد در تعيّن و تشخّص دارد . و از أبو اسحق ثعلبى نيشابورى در تفسير خود : « الكشف و البيان » دو روايت شده است : اوّل از حضرت أبو جعفر محمّد بن علىّ امام باقر عليه السّلام كه معناى آيه بلّغ اينست : بلّغ ما انزل إليك من ربّك فى فضل علىّ . و چون اين آيه نازل شد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله دست على را گرفت و گفت : من كنت مولاه فعلىّ مولاه .
دوّم با سند متّصل خود از ابن عبّاس در گفتار خداوند متعال :
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
- الآية كه او گفت : اين آيه دربارهء على نازل شده است . خداوند پيغمبرش را امر كرد كه دربارهء ولايت على تبليغ كند ، رسول خدا دست على را گرفت و گفت : من كنت مولاه فعلىّ مولاه ، اللّهمّ وال من والاه ، و عاد من عاداه . اين دو حديث را از ثعلبى در « الغدير » ج 1 ص 217 و ص 218 نقل كرده و مصادر آن را ابن بطريق در « عمدة » ص 49 و سيّد ابن طاوس در
هامش
( 1 ) - « تفسير مفاتيح الغيب » طبع أول ، ج 3 ، ص 636 .
( 2 ) - « تفسير غرائب القرآن » و « رغائب الفرقان » ، ج 6 ، ص 129 ، طبع أوّل 1381 هجرى .