و گفتار خداوند تعالى :
النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ
« 1 » از حضرت باقر عليه السّلام است كه اين اولويّت پيامبر ، به مؤمنان از خود ايشان ، دربارهء امر حكومت و امارت نازل شده است ، و معنايش اين مىشود كه : پيغمبر نسبت به مردم ، سزاوارتر است به آنها از خود آنها به خودشان ، و بنابر اين اگر پيامبر نياز پيدا كند ، كه غلام و مملوكى را از صاحبش بگيرد ، و به كسى بدهد ، كه او بدان نيازمند است ، جايز است بر او كه چنين كارى را بكند .
و روى همين اصل روايت وارد شده است كه : النّبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم أولى بكلّ مؤمن من نفسه و كذا علىّ من بعده .
« پيامبر سزاوارتر است به هر مؤمن از خود نفس آن مؤمن به خودش ، و نيز على بن ابي طالب پس از او چنين است » .
و گفتار خداوند تعالى :
لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ
« 2 » . « از براى خداوند وليّى از جهت ذلّت او نيست » ولىّ به كسى گويند كه قائم مقام و جانشين شخص باشد در امورى كه اختصاص به او دارد ، و آن شخص به جهت عجز و ناتوانى قادر بر بجا آوردن آن امور نيست ، مانند ولىّ طفل و ولىّ مجنون .
و بناء على هذا هر كس كه ولىّ دارد ، نيازمند به اوست ، و چون خداوند غنى و بىنياز است ، محال است كه داراى ولىّ باشد ، و همچنين اگر آن ولىّ هم نيازمند به خدا باشد ، در اينجا دور لازم مىآيد ، و اگر نيازمند نباشد شريك او خواهد بود ، و هر دو صورت محال است .
و گفتار خداوند تعالى :
أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ /
« 3 » . « تو ولىّ من هستى ، در دنيا و آخرت » يعنى تو ولايت امر مرا در دنيا و آخرت به دست دارى ، و تو قيام به آن مىكنى .
و گفتار خداوند تعالى :
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ
« 4 » « خداوند ولىّ كسانى است كه ايمان آوردهاند ، آنان را از ظلمات به نور داخل مىكند » ، حضرت صادق عليه السّلام فرمودند : يعنى من ظلمات الذّنوب إلى نور التّوبة
هامش
( 1 ) - سورهء احزاب : 33 - آيه 6 .
( 2 ) - سورهء اسراء : 17 - آيه 111 .
( 3 ) - سورهء يوسف : 12 - آيه 101 .
( 4 ) - سورهء بقره : 2 - آيه 257 .