مىگويد : ولايت علىّ بن ابي طالب حصن است ، و آن موجب ايمنى از آتش است .
پس لازمهء وصول به توحيد ، عبور از ولايت است ، و على هذا براى سالك ، توحيد و ولايت يك چيز است . توحيد عين ولايت ، و ولايت عين توحيد است .
و اين همان واقعيّتى است كه اين روايات هر يك به عبارت مخصوص آن را نشان مىدهد ، و بدان دلالت مىكند .
و نظير اين اختلاف لفظى و وحدت مفادى و معنوى در اين روايات ، رواياتى است كه دلالت دارد بر آنكه اسلام از پنج چيز بنا شده است . روايات شيعه يكى از آن پنج ركن را ولايت مىداند ، و روايات وارده از طريق عامّه آن را توحيد مىداند . ما نيز بعضى از اين روايات را بيان مىكنيم و سپس جمعش را ذكر مىنمائيم .
امّا از طريق شيعه : در « كافى » از فضيل از أبو حمزة ، و در « محاسن » از ابن محبوب از أبو حمزة از حضرت باقر عليه السّلام روايت مىكنند كه :
بنى الإسلام على خمس : على الصّلاة و الزّكاة و الصّوم و الحجّ و الولاية ، و ما نودى بشىء - و لم يناد بشىء - كما نودى بالولاية « 1 » .
« اسلام بر پنج ستون بنا نهاده شده است : بر نماز ، و زكات ، و روزه ، و حجّ ، و ولايت . و به هيچ چيز توصيه نشده است به آنگونه كه به ولايت توصيه شده است » .
و امّا از طريق عامّه : در « صحيح » مسلم با إسناد خود از عبد الله بن عمر ، از پدرش روايت مىكند كه قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : بنى الإسلام على خمس : شهادة أن لا إله إلّا الله ، و أنّ محمّدا عبده و رسوله ، و اقام الصّلاة ، و ايتاء الزّكاة ، و حجّ البيت ، و صوم رمضان « 2 » .
« رسول خدا فرمود : اسلام بر پنج پايه بنا شده است : شهادت به لا إله إلّا اللّه ، و به اينكه محمّد رسول الله و بندهء خداست ، و إقامه داشتن نماز ، و دادن زكات ، و حجّ بيت الله الحرام ، و روزهء ماه رمضان » .
هامش
( 1 ) - « اصول كافى » ج 2 ، ص 18 و « محاسن » ج 1 ، حديث شمارهء 429 ، ص 286 . و نيز در « كافى » از ص 18 تا ص 21 ، و در « محاسن » ص 286 چندين روايت ديگر به همين مضمون با سلسله روات ديگر از حضرت صادق و حضرت باقر عليهما السلام آوردهاند .
( 2 ) - « صحيح مسلم » ج 1 ، كتاب ايمان ص 35 ، و نيز در ص 34 و ص 35 سه روايت ديگر به همين مضمون از رسول الله آورده است .