ديگر من از غير تو پيروى نخواهم كرد . » « 1 »
مرحوم ميرزا أبو الحسن شعرانى در تعليقه تفسير اين آيه گويد : اين روايت را مجلسى در « بحار الانوار » از كتاب « غارات » ابراهيم ثقفى روايت كرده است و به جاى لفظ شراج السماء ، شرج السماء به صيغهء مفرد آورده است ، و شرج مجراى آب را گويند و گويا حضرت خواستهاند تشبيهى بفرمايند راههاى نورى آسمان را به مجراى آب در زمين « 2 » بارى ظاهراً اين خطبهء حضرت بر فراز منبر مسجد كوفه بعد از واقعهء نهروان بوده كه شهادت آن حضرت نزديك و حضرت با جملهء سَلُونِى قَبْلَ أنْ تَفْقِدُونِى اشاره به نزديك شدن زمان فقدان و شهادت نيز مىفرمايد . و شاهد ، آنكه اصل اين خطبه را در « نهج البلاغة » ذكر كرده است و در آن حضرت اشاره به قضيّهء نهروان و اضمحلال خوارج نموده است : أمّا بَعْدُ أَيُّهَا النَّاسُ فَأنَا فَقَأتُ عَيْنَ الفِتْنَة وَ لَمْ يَكُنْ لِيَجْرُءَ عَلَيْها أحَدٌ غَيْرِى بَعْدَ أن ماجَ غَيْهَبُهَا وَ اشْتَدَّ كَلَبُها ، فَأسأَلُونِى قَبْلَ أن تَفْقِدُونِى ، فَوَالَّذى نَفْسى بِيَدِهِ لَا تَسأَلُونِى عَنْ شَىءٍ فِيما بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ السَّاعَة وَ لَا عَن فِئَة تَهْدِى مَائِة وَ تَضِلُّ مِائَة إلّا أَنْبَأتُكُمْ بِنَاعِقِهَا وَ قَائِدِها وَ سَائِقِها وَ مُناخِ رِكابِهِا وَ مَحطِّ رِحالِهَا وَ مَن يُقْتَلُ مِن أهْلِهِا قَتْلًا وَ يَمُوتُ مِنهُم مَوْتاً ، وَ لَوْ قَدْ فِقَدْتُمُونِى وَ نَزَلَتْ بِكُمْ كَرائِهُ الامورِ وَ حَوازِبُ الخُطُوبِ لاطْرُقَ كَثيرٌ مِنَ السَّائِلِينَ وَ فَشِلَ كَثيرٌ مِنَ المَسْئولِينَ . « 3 »
« مى فرمايد : اى مردم من آن كسى بودم كه توانستم چشم فتنه را از اصل بيرون آورم ( و خوارج را به كلّى ريشه كن سازم ) و غير از من هيچكس چنين جرأتى را نداشت ، من آنها را از بيخ و بن برآوردم بعد از آنكه موج ظلمت و اقتدار ابهام و ضلالت آنها به شعاعهاى وسيعى گسترش يافته بود و آن مرض هارى كه مُسرى بود به نهايت رسيده و تأثيرش در بين مردم شديد بود . اى مردم هر چه مىخواهيد از من بپرسيد قبل از اينكه من از ميان شما بروم . سوگند به آن كس كه جان من در دست قدرت اوست سؤال نمىكنيد از من از هر واقعهاى از حال تا قيامت و نه از جماعتى
هامش
( 1 ) . « تفسير أبو الفتوح رازى » ج 6 ، ص 256 تا ص 258 .
( 2 ) . تعليقهء ص 257 از ج 6 « تفسير أبو الفتوح » و ما عبارت شعرانى و عبارت أبو الفتوح را در متن نقل به معنى نموديم .
( 3 ) . « نهج البلاغة » ج اوّل ، ص 183 . الخطبة .