اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ
« 1 » ، و آيه
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
« 2 » و آيه
الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ
« 3 »
،
و بدنبالهء آن
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
« 4 »
،
كه شأن نزول آنها دربارهء آن حضرت است و بزرگترين مقام و درجهء آن حضرت را بيان مىكند از نقطه نظر اهميّت به پايه و درجهء آيه
وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ
نرسد .
توضيح آنكه شاهد گرچه در اينجا به معناى ادا كنندهء شهادت است و ليكن اداى شهادت بدون تحمّل آن غير معقول است يعنى حضرت أميرالمؤمنين « عليه السّلام » تحمّل تمام مراتب و درجات و معارف و كمالات و خصوصيّاتى را كه در بيّنه كه همان نور نبوّت و يا بصيرت مطلقهء الهيّه است نموده است ، و به عبارت ديگر عديل و قرين همان خاصّهء الهى است كه در رسول اكرم پروردگار عنايت فرموده است .
منزلت و نسبت أميرالمؤمنين با رسول خدا « عليهما السّلام »
و لذا در اين آيه شهادت آن حضرت همرديف با نور نبوّت يا بصيرت مطلقهء الهيّه قرار داده شده و خود آن حضرت همرديف با صاحب بيّنه كه رسول خداست قرار گرفته است . و شاهد بر اين معنى رواياتى است از حضرت رسول خدا كه شيعه و سنّى روايت كردهاند كه آن حضرت فرمود : خداوند متعال نور مرا و نور على را از يك عالم ايجاد فرمود . و نيز ان حضرت فرمود : عَلِىٌّ مِنِّى كَنَفسى « 5 » « نسبت على با من مثل جان خود من است » . و نيز فرمود : أنتَ مِنِّى بِمَنزِلَة هَارُونَ مِن مُوسَى إلّا أنَّهُ لا نَبِىَّ بَعْدى « 6 » . « نسبت تو به من مانند نسبت برادر موسى ، هارون است نسبت به خود موسى مگر آنكه بعد از من پيغمبرى نيست » . يعنى در تمام جهات حتّى در ملكات انبياء و حالات و معارف و بصيرت الهيّه و نور نبوّتى كه خدا به آنها داده تو مانند آنهائى با اين تفاوت كه فقط منصب نبوّت به تو داده نشده است آن هم به علّت اينكه نبوّت به من ختم گرديده و بعد از من پيغمبرى نخواهد آمد .
و أمير المؤمنين عليه السّلام مىفرمايد : وَ انَا مِن رَسُولِ اللهِ كَالصِّنو مِنَ الصِّنو وَ الذّراعِ مِنَ العَضُد « 7 » . « نسبت من با رسول خدا مانند و شاخهاى است كه از يك بن و ريشه
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، ( 5 ) : آيه 55 .
( 2 ) . سورهء مائده ، ( 5 ) : آيه 67 .
( 3 ) . سورهء مائده ، ( 5 ) : آيه 3 .
( 4 ) . سورهء مائده ، ( 5 ) : آيه 3 .
( 5 ) . « ينابيع المودّة » ص 53 باب هفتم .
( 6 ) . اين حديث از احاديث متواتر است كه فريقين با اسناد كثيرى از رسول خدا هنگام عزيمت به غزوهء تبوك نقل كردهاند و در غالب از مجاميع شيعه و سنّى مذكور است .
( 7 ) . « نهج البلاغه » ج 2 ، ص 73 ضمن نامه به عثمان بن حُنَيْف .