گواهى خدا چه ارزشى دارد . مسلّماً بايد آن گواه در وزن و متانت در سرحدّ گواهى خدا باشد و او أمير المؤمنين است كه سند قرآن و كافل و حفيظ آن است . قرآن كلام لفظى و او كلام فعلى خداست ، او واقع قرآن ، و قرآن حاكى از وجود اوست ، و اين هر دو يك حقيقتاند كه به دو صورت لفظى و فعلى درآمده است و با يكديگر متّصل و مرتبط بوده و قابل انفكاك نيستند . و در حقيقت رسول خدا در مقابل مشركين علاوه بر گواهى لفظى و كتابتى خدا كه در قرآن مجيد بر رسالتش اقامه مىكند يك شاهد خارجى كه مركز طلوع انوار خدا و مظهر اسماء او و عارف به كتاب تكوين و تشريع است گواه مىآورد ، و مرجع اين دو گواه همان فرمايش آن حضرت است كه به روايات متواتر ، شيعه و عامّه نقل كردهاند كه آن حضرت فرمود : إنّى تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتِى اهْلَ بَيْتِى وَ لَنْ يَقْتَرِفا حَتَى يَرِدا عَلَىَّ الحَوْضَ ، مَا إن تَمَسَّكُتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِى أَبَداً . « 1 » « من در نزد شما دو چيز گرانبها مىگذارم كتاب خدا و عترت من اهل بيت من ، و اين دو از هم جدا نمىشوند تا در كتابَ حوض كوثر بر من وارد شوند ، و تا هنگامى كه به آن دو تمسّك جستيد ابداً بعد از من گمراه نخواهيد شد . » بنابراين مىتوان اين حديث را مفسِّر آيه مورد بحث قرار داد و مىتوان از آيه استدلال بر لزوم قرين بودن امام را با كتاب خدا نمود .
اين نكته نا گفته نماند كه در بعضى از قرائات شاذّ
وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
يا
وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
قرائت شده است كما آنكه سيوطى نقل مىكند « 2 » البتّه اين قرائت شاذّ است و در مقابل جميع قرائات غير قابل اعتماد است ، و علاوه از نقطه نظر
هامش
( 1 ) . اين حديث را احمد حنبل از حديث زيد بن ثابت به دو طريق صحيح اوّل در اوّل صفحهء 182 و دوّم در آخر صفحهء 189 در جزء پنجم از « مسند » خود به اين طريق نقل مىكند : قَالَ النَّبِى صَلّى الله عَليه و آلهِ و سلَّم : إنِّى تارِكٌ فيكُمُ الثَّقَلِينِ كِتابَ اللهِ وَ اهلَ بَيْتِى وَ أَنَّهُمَا لَن يَقْتَرِفا حَتَى يَرِدا عَلَّى الحَوْضَ . و در تفسير « الدّرّ المنثور » ج 2 صفحه 7 گويد : و اخرج الترمذى و حسنه و ابن الانبارى فى المصاحف عن زيد بن ارقم رضى الله عنه قال : قال رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم : انّى تارك فيكم ما ان تمسّكتم به لن تضلّوا بعدى ، أحدهما أعظم من الاخر كتاب الله حبلٌ ممدودٌ من السماء إلى الارض و عترتى أهل بيتى و لن يفترقا حتّى يردا علىّ الحوض فانظروا كيف تخلفونى فيهما . و در « غاية المرام » از ص 11 به بعد ، از طريق عامّه سى و نه حديث ، و از طريق خاصّه هشتاد و دو حديث روايت مىكند .
( 2 ) . « الدّرّ المنثور » ج 4 ، ص 69 .