معنى هم مطلب سليس به نظر نمىرسد كه پيغمبر بگويد گواه من خداست و از نزد او كتاب دانسته شده است . گرچه فى حدّ نفسه اين معناى صحيحى است ليكن اين جمله به عنوان توصيف خدائى كه گواه است در مقابل مشركين قريش خالى از لطف خواهد بود .
بارى در « امالى » شيخ طوسى وارد است كه : مَرَّ أميرُالمؤمنينَ بِمَلاءٍ فِيهِم سَلْمَانُ فَقالَ لَهُمْ سَلْمَانُ : قُومُوا فَخُذوا بِحُجْزَة هَذَا . فَوَ اللهِ لَا يُخْبِرُكُمْ بِسِرِّ نَبِيِّكُمْ غَيْرُهُ « 1 » « أمير المؤمنين " عليه السّلام " به جماعتى مرور كردند كه در ميان آنها سلمان بود . سلمان به آن جماعت گفت : برخيزيد و دامان اين مرد را بگيريد ، سوگند به خدا هيچكس نمىتواند شما را از اسرار پيغمبرتان آگاه كند مگر اين مرد » .
و نقّاش در تفسير خود گويد : ابن عبّاس گفت : علىّ بن أبى طالب علومى را مىدانست كه رسول خدا تعليمش نموده بود ، و رسول خدا علومى را مىدانست كه خدا تعليمش نموده بود ، پس علم پيغمبر علم خداست ، علم على از علم پيغمبر است ، و علم من از علم على است ، و مقدار علم من و علم تمام اصحاب پيغمبر در مقابل علم على مانند قطرهاى است در مقابل هفت دريا . « 2 »
عونى گويد :
وَ مَن عِندَهُ عَلْمُ الكِتَابِ وَ عِلمُ مَا * يكُونُ وَ مَا قَدْ كَانَ عِلماً مُكْتَمَا . . « 3 »
« على آن كسى است كه علم كتاب تكوين و آفرينش ، و علم آنچه كه بعداً خواهد بود . و علم آنچه كه بوده است و از همه مكتوم و مختفى است ، در نزد اوست . »
و أبو مقاتل بن داعى علوى گويد :
وَ إنَّ عِندَكَ عِلْمَ الكَوْنِ أجْمَعَهُ * مَا كَانَ مِن سَالِفٍ مِنْهُ وَ مؤتَنَفِ « 4 »
« و بدرستى كه حقّا در نزد تو علم جميع كتاب و عالم آفرينش است ! چه از امورى كه گذشته است و زمانش سپرى شده ، و چه امورى كه از اين به بعد پيش مىآيد . »
هامش
( 1 ) . « مناقب » ابن شهرآشوب ج 1 ، ص 259 .
( 2 ) . همان مصدر .
( 3 ) . « مناقب ج 1 ، ص 258 .
( 4 ) . همان مصدر .