أُولُوا الْأَلْبابِ . *
در اينجا مناسب است عين عبارتى را كه شيخ سليمان قندوزى حنفى در كتاب « ينابيع المودّة » در همين باب كه اختصاص به شأن نزول اين آيه به أمير المؤمنين دارد از بعض از محقّقين نقل كرده ترجمه نمائيم :
بعضى از محقّقين گويد : خداوند تبارك و تعالى خاتم انبيائش و اشرف پيامبرانش و گرامىترين بندگانش را از روى فضل عظيم و منّ جسيم و علم قديم و لطف عميم خود به سوى بندگانش به نبوّت و رسالت برگزيد بعد از آنكه از پيغمبران گذشته عهد و ميثاق ، و از بندگان پيمان گرفته كه به محمّد " صلّى الله عليه و آله و سلّم " ايمان آورند و او را يارى كنند . و چون درهاى رحمت پروردگار و ابواب سعادت كبرى و هدايت عظمى به رسالت حبيبش محمّد بر عموم عرب و قريش و بر خصوص بنى هاشم باز شد و آيه «
وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ
» ؛ وَ رَهْطَكَ المُخْلَصِينَ « 1 » نازل شد ، در اينجا عقل حكم مىكند كه بايد عالم به جميع اسرار و حقائق كتاب خدا بعد از پيغمبر مردى از بنى هاشم باشد ، چون بنى هاشم از ساير قريش به پيغمبر اكرم نزديكتر بودند ، او اسلامش از همه زودتر باشد براى آنكه بر اسرار رسالت از ابتداء امر واقف و از به دو وحى عارف شود ، و در تمام اوقات به احسن وجوه با پيغمبر بوده و به پيروى صحيح از آن حضرت مشخّص باشد تا اينكه بر جميع اعمال پيغمبر خبير و بر گفتارش بصير و از طفوليّت از بجاى آوردن اعمال جاهليّت منزّه و مبرّى باشد به جهت آنكه به اخلاق آن حضرت متخلّق و به آداب آن رسول اكرم از سنّ صَباوت مؤدّب گردد .
و اين شرائط در احَدى ديده نشده است مگر در علىّ بن أبىطالب " عليه السّلام " . و امّا عبد الله بن سلام اسلام نياورده است مگر بعد از هجرت رسول اكرم ( كه بيش از نيمى از دورهء بعثت بوده است ) و سبب نزول سورههائى كه قبل از هجرت بر رسول اكرم نازل شده است نمىدانسته است و بنابراين بعد از هجرت نيز به حقائق تأويل آن سورهها پى نمىبرده و معرفت پيدا نمىكرده است . سلمان فارسى كه عمر طويل خود را سيصد و پنجاه سال در فراگيرى اسرار انجيل و تورات و زبور و ساير كتب
هامش
( 1 ) . اين قسمت جزء آيه نيست .