و البتّه خداوند خلف وعده نمىكند . »
در اين آيات به طور وضوح بيان مىكند كه علّت عدم پذيرش قرآن همان عدم تمكين دل از پذيرش حقّ و انقياد در برابر واقعيّت است ، و اگر به اين قرآن كه راقىترين و عظيمترين معجزه است ايمان نياورند به كدام معجزه ديگر ايمان مىآورند ؟ و سپس بيان افرادى را از امتّهاى گذشته كه به جهت عناد و خودسرى به پيغمبرانشان ايمان نياوردند مىنمايد ، و افرادى را كه به جهت پذيرش حقّ از مؤمنان داخل در بهشت مىگردند و پيغمبرانى را كه با معجزه و آيه آمدند و امتها با آنها از روى مكر و خديعت رفتار كردند بيان مىكند تا مىرسد به آيه آخر سوره :
وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ .
« و كافران اصل نبوت تو را انكار مىكنند بگو تنها گواه من بر رسالت من خداست و كسى كه در نزد او علم به كتاب است . »
در اينجا ملاحظه مىشود كه كافران چون قرآن كه بزرگترين معجزه است نپذيرفتند ، و معجزات ديگرى كه مىخواستند پيغمبر براى آنها نياورد ، يكسره انكار اصل نبوّت را نمودند ، و تا به حال انكار نمىكردند بلكه دنبال معجزه ديگرى مىگشتند ، در اينجا كه اميدشان از آن معجزه قطع شد به كلّى انكار كردند ، و پيغمبر آن دو بار جوابى را كه بايد در آن دو مرحله راجع به حقانيّت و اعجاز قرآن به آنها بدهد و گواه بر رسالت خود آورد اينجا آورده و فرموده است : اى مردم كافر اين قرآن كه خود عالىترين معجزه است بر من فرود آمده است و خداى من در اين قرآن شهادت بر رسالت من داده است و كسى كه عالم به قرآن است او گواه بر نبوّت من است .
كيّفيّت شهادت خداوند بر رسالت پيامبر اكرم " صلى الله عليه و آله و سلّم "
بنابراين شهادت خدا احاله بر غيب و امر غير معلوم نيست و دعواى بدون برهان نيست ، چون گواهى خدا در قرآن ، و عالم به كتاب امرى مشهود و معلوم و در نزد كفّار مشخّص است ، و دليل بر صحّت اين دعوى اعجاز قرآن است كه ضرورى است . بنابراين ، اين آيهءمباركه ناظر به تمام سوره و جوابگوى تمام اعتراضات مشركين و كافران است ، و ناظر به آيه اوّل سوره و آيه نوزدهم كه حقانيّت كتاب را اثبات مىكند بوده ، و صدر و وسط و ذيل سوره را با حسن افتتاح و حسن اختتامى به هم مىپيوندد ، به طورى كه اگر اين آيه را از اين سوره برداريم گوئى يك جهت نقصانى در اين سوره موجود است .