اغلب نصارى به عنوان عقيدهء مسلّمهء مذهبيّه آن را پذيرفتهاند بدون آنكه معنيش را تعقّل كنند ، و بدون آنكه طمعى در تعقّل آن در سرشان بپرورانند ؛ همچنانكه در وُسع و ظرفيّت عقل سليم نيست كه آن را به طرز صحيحى تعقّل نمايد ، بلكه فقط آن را تعقّل مىكند همچون تعقّل فرضهاى محال ؛ مثل انسانى كه انسان نباشد ، و مثل عددى كه نه واحد باشد و نه كثير ، و نه زوج باشد و نه فرد . روى اين زمينه عامّهء نصارى كه آن را مىپذيرند ، پذيرشى است بدون بحث و جستجو از معنى آن . و اعتقادشان به پسر بودن و پدر بودن فقط چيزى شبيه تشريف و تكريم مىباشد ؛ بنابراين اين گروه حقيقةً از اهل تثليث نيستند ، بلكه فقط عبارت تثليث را در زير دندانهاى خود مىفشرند و نسبت بدان اسمى و انتسابى براى خود نگهدارى مىكنند .
به خلاف غير عامّه از مسيحيّون ، يعنى آن دستهاى كه خداوند اختلاف مذاهب را بديشان نسبت مىدهد و مقرّر و مبيَّن مىدارد كه اين اختلاف بر اثر بَغْى و تجاوز و تعدّى آنان بوجود آمده است ؛ همچنانكه مىفرمايد :
أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ .
- تا آنكه مىفرمايد :
وَ ما تَفَرَّقُوا إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ .
« 1 »
هامش
( 1 ) - آيه 13 و 14 ، از سورهء 42 : الشّورى :شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَ ما وَصَّيْنا بِهِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى وَ عِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ ما تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ * وَ ما تَفَرَّقُوا إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّ الَّذِينَ أُورِثُوا الْكِتابَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مُرِيبٍ .« تشريع كرد براى شما از دين خود آنچه را كه نوح را بدان سفارش نموده بود ، و آنچه را كه ما به سوى تو وحى فرستادهايم ، و آنچه را كه بدان إبراهيم و موسى و عيسى را سفارش نموديم ، كه دين خدا را اقامه كنيد و در آن تفرقه را راه مدهيد ! بزرگ و سنگين است بر