و در رسالهء « عشق و عقل » در سه موضع « 1 » ذكر نموده است . و معلِّق اين رساله گويد : « اين حديث در « مرصاد العباد » و « احاديث مثنوى » فروزانفر آمده است . در « مجمع البحرين » و « معجم المفهرس » در ذيل لغات دَنا ، دَنَوْتُ ، أنْمُلَة ، و حَرَقَ يافت نشد . « 2 » اين مضمون منسوب به جبرئيل است كه در شب معراج به حضرت رسول صلّى الله عليه و آله گفته است . مكرّر در اشعار مختلف بخصوص اشعار عرفاء آمده است . از جمله سعدى در « بوستان » فرمايد :
اگر ذرّهاى موى برتر پرم * فروغ تجلّى بسوزد پرم » « 3 »
هامش
( 1 ) رسالهء « عشق و عقل » طبع بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، شمارهء 258 ، ص 118
( 2 ) در « بحار الانوار » طبع حروفى ، ج 18 ، ص 382 ، به نقل از « مناقب » اين روايت را آورده است .
( 3 ) « كلّيّات سعدى » محمّد على فروغى ، « بوستان » در ص 4 تا ص 6 ، در ستايش پيغمبر صلّى الله عليه و آله آورده است :كرِيمُ السَّجايا جميلُ الشِّيَم * نبىُّ البَرايا شفيعُ الامَم
امام رسل پيشواى سبيل * امين خدا مهبط جبرئيل
شفيع الورى خواجهء بعث و نشر * إمام الهدى صدر ديوان حشر
كليمى كه چرخ فلك طور اوست * همه نورها پرتو نور اوست
شفيعٌ مُطاعٌ نبىٌّ كريم * قسيمٌ جسيمٌ نسيمٌ وسيم
يتيمى كه ناكرده قرآن درست * كتبخانهء چند ملّت بشست
چو عزمش برآهيخت شمشير بيم * به معجز ميان قمر زد دونيم
چو صيتش در افواه دنيا فتاد * تزلزل در ايوان كسرى فتاد
به لا قامت لات بشكست خُرد * به إعزاز دين آب عُزّى ببرد
نه از لات و عُزّى برآورد گرد * كه تورات و انجيل منسوخ كرد
شبى بر نشست از فلك برگذشت * به تمكين و جاه از ملك درگذشت
چنان گرم در تيه قربت براند * كه بر سدره جبريل ازو بازماند
به دو گفت سالار بيت الحرام * كه اى حامل وحى برتر خرام
چو در دوستى مخلصم يافتى * عنانم ز صحبت چرا تافتى ؟
بگفتا فراتر مجالم نماند * بماندم كه نيروى بالم نماند
اگر يك سر موى برتر پرم * فروغ تجلّى بسوزد پرمتا آنكه گويد: خدايا به حقّ بنى فاطمه * كه بر قولم ايمان كنم خاتمه
اگر دعوتم ردّ كنى ور قبول * من و دست و دامان آل رسول
چه كم گردد اى صدر فرخنده پى * ز قدر رفيعت بدرگاه حىّ
كه باشند مشتى گدايان خيل * به مهمان دار السّلامت طفيل
خدايت ثنا گفت و تبجيل كرد * زمين بوس قدر تو جبريل كرد
بلند آسمان پيش قدرت خجل * تو مخلوق و آدم هنوز آب و گل
تو اصل وجود آمدى از نخست * دگر هر چه موجود شد فرع تست
ندانم كدامين سخن گويمت * كه والاترى ز آنچه من گويمت
ترا عزّ لَوْلاكَ تمكين بس است * ثناى تو طه و يس بس استچه وصف كند سعدى نا تمام * عليك السلام اى نبىّ السّلام