مشأمة در آنجا همان شمال در اين جا است . و با آن كه كتاب را به دست چپشان مىدهند
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتابِيَهْ
« و اما آن كس كه نامهء عملش را به دست چپش مىدهند ، مىگويد : كاش نامهام را به دستم نداده بودند ! » ، « 56 » ولى قرآن به نام « اصحاب اليسار » ( اصحاب چپ ) نخوانده است ، از آن روى كه يسار از مادهء يسر است كه آسانى و خوشى را مىرساند تا به فال نيك گرفته نشود در صورتى كه شوم است ، و بدان ماند كه كلمهء مفازة را كه به معنى صحرايى است كه امكان همهگونه ناراحتى در آن مىرود ، مشتق از فوز به معنى رستگارى و پيروزى بگيريم . و از آن روى چنين است كه نيروى آدمى عموما در دست راست او است و آن را به سهولت و يسر به كار مىگيرد ، در صورتى كه كار كردن با دست چپ همراه با عسر و دشوارى است ، و اين كه چپ مايهء عسر را يسار خواندهاند براى فال نيك زدن بوده است . و از اين همه چنان الهام مىگيريم كه سيرهء مؤمنان و پرهيزگاران مسير طبيعى است كه با واقعيت انسان و زندگى همخوانى و هماهنگى دارد ، و مسير اهل آتش انحراف از مسير طبيعى است . مگر چنين نيست كه هر چيز در جهان تسليم شدهء به خدا است و از سنتهاى او پيروى مىكند و به ستايش و تسبيح او مىپردازد ؟ و چگونه چنين نباشند در صورتى كه
إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
« هيچ چيز نيست مگر آنكه به ستايش او تسبيح مىكند » ؟ ، « 57 » در صورتى كه اينان را مىبينيم كه به خدا كافرند ، و براى او شريك قايل مىشوند ، و حقايقى بزرگ همچون بعث را انكار مىكنند و به مخالفت با سنتها و اوامر او برمىخيزند .
/ 413 چون تجلّى يافتن شمال و يمين ( چپ و راست ) و مشأمة و ميمنة ( شومى و فرّخى ) در روز جزا دادن كتاب به يكى از دو دست است ، تجلى آن دو در واقع اجتماعى و سياسى عبارت از رهبرى درست و صالح است نسبت به يمين ، و رهبرى
هامش
( 56 ) - الحاقة ، 25 .
( 57 ) - الإسراء / 44 .