1 - چشم داشت رسيدن به پيشوايى و رهبرى . و آن در اسلام چشم داشتى مشروع است ، چنان كه خداوند تعالى در حكايت از صفات عبادت مقرّبان گفته است :
وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماماً
و كسانى كه مىگويند : پروردگارا ! به ما از همسران ما و فرزندان ما نور چشمانى به ما ببخش و ما را امام و پيشوا قرار ده » ، « 10 » ولى از طريق حسب و نسب به جستجوى اين توقع خود نمىپردازند ، يا از راه ملاكها و مقياسهاى ديگر مادّى ، بلكه عملا به كوشش برمىخيزند و خواستار نتيجه از راه كفايت و كاردانى خويشاند ، و سبق از مهمترين شرطهاى آن است ، چنان كه پروردگار ما سبحانه و تعالى گفته است :
وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً
« پروردگارا ! مرا داخل كن با داخل كردنى راستين ، و بيرون آر با بيرون آوردنى راستين ، و به من از جانب خود فرمانروايى يارى شده قرار ده » . « 11 » 2 - رقابت و مسابقه در خير كه بر ايشان واجب مىسازد تا به همهء اسباب پيش افتادن متوسل شوند ، ولى بايد دور از حالات مبارزهء نفسى و عملى بوده باشد :
فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ
« پس براى رسيدن به كارهاى خير به مسابقه بپردازيد » . « 12 » 3 - تمايل داشتن به پاداش سابقان ، و ترس از كوتاهى كردن ، و خداى تعالى گفت :
وَ الَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلى رَبِّهِمْ راجِعُونَ * أُولئِكَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ هُمْ لَها سابِقُونَ
« و كسانى كه مىدهند آنچه را كه داده شدهاند ، و دلهاشان ترسان است از اين كه به سوى پروردگار خويش بازمىگردند * آنان به انجام دادن خيرات شتاب مىكنند و در آن پيشى مىگيرند » . « 13 » به نظر مىرسد كه سابقان در هر امت طليعهء اين امّت و گواهان آناند ، و ايشان در حكم حواريان در پيرامون رهبرى راهيافتهء الاهيند ، و در حديث از امام
هامش
( 10 ) - الفرقان / 74 .
( 11 ) - الإسراء / 80 .
( 12 ) - المائدة / 48 .
( 13 ) - المؤمنون / 60 و 61 .