امير المؤمنين عليه السّلام چنين آمده است : « سبقت مخصوص پنج كس است : من سابق عربم و سلمان سابق ايرانيان و صهيب سابق روم و بلال سابق حبشيان و خباب سابق نبطيان » . « 14 » / 392 در حديثى به جا مانده از رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم آمده است كه گفت : « آيا مىدانيد كه چه كسان در رسيدن به سايهء خدا در روز قيامت از سابقونند ؟ گفتند :
نمىدانيم و خدا و رسول او داناترند ، پس گفت : آن كسانند كه چون حق را به ايشان بدهند مىپذيرند ، و چون آن را از ايشان بخواهند مىبخشند ، و در حق مردم چنان مىكنند كه در حق خود » . « 15 » با آن كه تطبيق حديث بر اين آيه غير آشكار است ، ما را به امتيازات سابقون به صورت كلى هدايت مىكند .
[ 11 - 12 ]
أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ * فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ
« آنان مقرّبانند * در باغهاى نعمت . » بزرگترين جزا و پاداش سابقان نزديكى به ربّ العزة است ، و در آن كرامت بزرگى جلوهگر مىشود كه براى آنان در باغهاى نعمت بهشت آماده شده است .
[ 13 - 14 ]
ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ * وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ
« گروهى از پيشينيان * و اندكى از پسينيان . » ثلّة به معنى پاره و گروه است ، ولى اولين و آخرين كيانند ؟ بعضى گفتهاند كه مقصود گذشتگان از امتهاى ديگر پيش از اسلام است كه شمارهء آنان از آن روى بيشتر است كه پيامبران بسيار داشتهاند ، در صورتى كه سابقون در امت اسلامى كه تنها با يك پيغمبر در ارتباط بودند شمارهء اندك دارند ، و گويا چنان پنداشتهاند كه سابقون جز كسانى از اصحاب يك پيغمبر نيستند كه در ايمان آوردن به او بر ديگران سبقت داشتهاند .
هامش
( 14 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 210 .
( 15 ) - تفسير نمونه ، ج 23 ، ص 205 ، به نقل از تفسير المراغى ، ج 27 ، ص 134 .