ويرانگرى عجيبى انجاميد ، روبه رو و آن چنان در هم كوبيده شدند كه قسمتى از آثار شوم جنگ ، هنوز هم مرمت نشده و خصومتها و اختلافها ، حلّ و فصل نگشته است .
بنابر اين ، مفاد آيه به زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله اختصاص نداشته ؛ « 1 » و هدف از ذيل آيه ، بشارت به پيروزى مطلق حق بر باطل است و مقصود از وعدهء الهى ، همان غلبه مؤمنان بر طبقه مخالف است ، چنان كه مىفرمايد :
« وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ رُسُلًا إِلَى قَوْمِهِمْ فَجَاؤهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَانْتَقَمْنَا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَ كَانَ حَقّاً عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤمِنينَ ؛ « 2 »
پيامبرانى را پيش از تو ، با دلايل و معجزات به سوى اقوام آنها فرستاديم ، و از افراد مجرم انتقام گرفتيم و بر ماست كه گروه با ايمان را كمك كنيم . »
هامش
( 1 ) . هر گاه مفاد آيه را وسيع بدانيم و به آن رنگ جهانى بدهيم در اين صورت مىتوان گفت اين آيه درمكه نازل شده است و هرگز لزومى ندارد كه آن را مدنى بدانيم و از اين راه ، گفتار برخى از مفسران ، كه همهء آيات اين سوره ، جز آخرين آيهء آن را مكى مىدانند ، مىتوان تصحيح نمود .
( 2 ) . روم ( 30 ) آيهء 47 .