ايمان اجبارى بيهوده است
گاهى تصور مىشود چرا خداوند در روح و روان مردم جهان ، كه قلوب همگى در قبضهء قدرت اوست ، انقلابى پديد نمىآورد ، تا همهء مردم را از پليدى شرك پاك سازد و در صف خدا پرستان قرار گيرند ؛ ولى ناگفته پيداست انديشهء مزبور بسيار خام و نابهجاست ؛ زيرا هدف از ايمان ، تكامل همه جانبه است و ايمانى مىتواند موجب تكامل گردد ، كه انسان آن را با آزادى به دست آورد و ايمان قهرى و غير اختيارى نمىتواند مايهء تكامل انسان شود ، چنان كه ترك گناه در صورتى مىتواند مايهء افتخار و نشانهء خويشتن دارى انسان گردد ، كه انسان با داشتن همه نوع تمكن ، آن را با آزادى ترك كند ، ولى هرگاه نفس سركشى از نداشتن وسيله ، افسرده و خاموش گردد ، افتخارى محسوب نمىشود ، از اين جهت قرآن به اين حقيقت در آيهء مورد بحث اشاره نموده و مىفرمايد :
« بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَميعاً أَفَلَمْ يَايْئَسِ الَّذينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَميعاً ؛
آيا افراد با ايمان نمىدانند كه اگر خدا بخواهد همهء مردم ايمان مىآورند ؟
( ولى هرگز چنين كارى انجام نمىدهد ؛ زيرا نشانهء كمال و عظمت روح انسان نيست ) » .
بانگ بيدار باش
يكى از فوايد آفات و بلاها اين است كه انسان را به حكم فطرت ، به خداى يگانه كه سرچشمهء قدرت و حيات است و زوال و نيستى به آن را ه ندارد ، متوجه مىسازد و ناخود آگاه به او پناه برده ، از او استمداد مىجويد و برعكس گاهى ثروت و غوطه ورى در زندگى مادى موجب غفلت و بىخبرى گرديده و انسان را از توجه به خدا باز مىدارد . يك حادثهء نابه هنگام ، به سان توقف غير عادى