« إِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلا تُوَلُّوهُمُ الأَدْبارَ » ؛ « 1 »
( اى افراد با ايمان ، ) هرگاه كافران را انبوه و فشرده ديديد پشت به آنها نكنيد و فرار ننماييد » .
خود ثابتترين و پايدارترين فرد در ميدان نبرد بود ، و بزرگترين پايگاه ومأمنى براى دوستان خود به شمار مى رفت تا آن جا كه اميرمؤمنان عليه السلام پايدارى پيامبر را در ميدان نبرد چنين توصيف مىكند :
« إذا احمر البأس اتقينا برسول اللّه فلم يكن أحد منا أقرب إلى العدومنه ؛ « 2 »
هنگامى كه آتش جنگ شعلهور مى شد ما به پيامبر خدا پناه مىبرديم و هيچكس به دشمن از آن حضرت نزديكتر نبود » .
بزرگترين مكتب تربيتى
متفكران و مصلحان بزرگ جهان ، اصلاح خويش را نخستين تحول و نقطهء انقلاب قرار داده و از خود آغاز مىكردند و سپس به اصلاح ديگران مى پرداختند ، زيرا عمل خود مدعى ، بزرگترين مكتب تربيتى و عامل مؤثر براى جلب قلوب است ، و اين همان حقيقت اجتماعى است كه امام على عليه السلام در يكى از كلمات قصار خود به آن تصريح كرده و چنين مىفرمايد :
« من نصب نفسه للناس إماماً فليبدأ بتعليم نفسه قبل تعليم غيره ، و ليكن تأديبه بسيرته قبل تأديبه بلسانه ؛ « 3 »
هركس خويش را پيشواى ديگران قرار بدهد اصلاح خويش را بر اصلاح
هامش
( 1 ) . انفال ( 8 ) آيهء 15 .
( 2 ) . نهج البلاغه عبده ، ج 3 ، ص 214 .
( 3 ) . نهج البلاغه ، كلمات قصار ، شمارهء 73 .