ماه معروفى است كه عبارت مىباشد از : رجب ؛ ذىقعده ؛ ذىحجه ؛ محرم . علت اينكه نام آنها را ماههاى حرام گذاردهاند ، اين است كه عرب جاهلى احترام اين چهار ماه را حفظ مىنمود و جنگ و قتال و غارتگرى را در اين چهار ماه قبيح مىشمرد . گاهى گفته مىشود كه تحريم جنگ در اين چهار ماه از سنتهاى حضرت ابراهيم و اسماعيل است و اين مطلب گواهى روشنى در خود آيهء مورد بحث دارد :
« ذ لِكَ الدِّينُ القَيِّمُ ؛
اين است آيين استوار » .
اين جمله حاكى است كه تحريم نبرد در اين چهار ماه مربوط به آيين ديرينه و ثابت الهى بوده است كه در اين آيين نيز بر حرمت خود باقى مانده است .
ولى برخى معتقدند كه ريشهء اين رسم ، خود عرب جاهلى است و جهت اينكه آنان جنگ در اين ماهها را تحريم مىكردند اين بود كه اعراب در ماههاى رجب و ذىقعده و ذىحجة مجبور بودند به پيروى از روش نياكان ، خانهء خدا را زيارت كنند و اعمال حج را انجام دهند و اين مطلب در صورتى امكان پذيربود كه راهها امن گردد ، تا گروهى در ماه رجب موفق به انجام دادن اعمال عمره گردند و اكثريت قريب به اتفاق ، در ماههاى ذىقعده و ذىحجه ، توفيق اعمال حج را پيدا كنند . براى اينكه تمام قبايل دور دست با كمال امنيت به قرارگاههاى خود برسند ، ماه محرم را ضميمه كردند ، كه پس از اتمام اعمال حج ، چند صباحى در مكه بمانند و با شتابزدگى به مقصد نروند و بدانند كه تا آخر ماه محرم امنيت در آن كشور برقرار است .
گاهى گفته مىشود نكتهء تحريم جنگ در اين ماهها اين بود ، كه براثر تحريم جنگ ، امنيتى برقرار گردد تا بازارى بهوجود آيد و بتوانند وسايل معيشت ساليانهء خود را در اين ماهها تأمين نمايند .
در هر حال ، اين سنت ابراهيمى يا سنت عربى ، از آنجا كه وسيلهء سعادت و
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 154
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص١٥٤