درس 69 : اعجاز قرآن ( 5 )
هماهنگى در مضمون
هماهنگى آيات قرآن از نظر اسلوب و شيوهء سخن هر چند اعجاب اهل نظر و دقت را برانگيخته است ، ولى هماهنگى مجموع آيات قرآن در مضمون و محتوا و در معانى و اهداف ، بالاتر از وحدت اسلوب است .
قرآن در موضوعات گوناگونى سخن گفته است كه تاكنون كسى موفق به شمارش آن نشده است و در هر موضوعى به طور مكرر آن هم در فاصلههاى مختلف و شرايط متضادى بحث كرده در حالى كه در مفاد و مضامين آيات هر موضوع ، كوچكترين اختلافى وجود ندارد .
اگر كتابى پيرامون يك يا دو موضوع سخن بگويد و مطالب آن در مدت كوتاهى به رشتهء تحرير در آيد و با وجود اين در محتويات آن تناقض و اختلاف وجود نداشته باشد چندان اعجاب اهل نظر را برنمىانگيزد ، ولى هرگاه كتابى در مدت 23 سال تنظيم گردد و دربارهء موضوعات بسيار متنوعى بحث و گفتگو كند و نظر دهد و نخستين نظر او دربارهء هر موضوعى با آخرين نظرش دربارهء همان موضوع يكسان و يكنواخت باشد ، قطعاً بايد چنين كتابى را زاييدهء فكر بشر ندانست ، زيرا امكان ندارد فردى آن هم درس نخوانده در زمينههاى زيادى در حالات متضاد كراراً سخن بگويد ، و هيچ گاه دچار اختلاف و تضاد نگردد .