چشم پوشيده آنها را به دور اندازند ، زيرا هنگام نشر آثار خويش ، از نظر تكامل فكرى به پايهاى مىرسند كه آثار ديرينهء خود را با مقام و شؤون فعلى خود متناسب نمىبينند .
معمولًا در آثار علمى و ادبى شخصيتهاى جهان يك نوع اختلاف و ناهمگونى به چشم مىخورد و اين ناهماهنگى به اين جهت است كه آثار و تأليفات آنها در فصول گوناگون زندگى آنان تدوين و تأليف شده است ، از اين جهت نمىتوانند يكنواخت و هماهنگ باشند .
نويسندهء بزرگ اسلامى عماد الدين ابوعبدالله محمد بن حامد اصفهانى كه در سال 597 درگذشته است مىگويد :
انسانى را نديدم كه امروز چيزى بنويسد مگر اين كه فرداى آن روز تغيير عقيده داده مىگويد : اگر اين قسمت را عوض كنم و يا اين را اضافه نمايم زيباتر مىگردد و يا اين فصل را از آغاز كتاب بردارم و در جاى ديگر قرار دهم يا بهكلى حذف كنم بهتر مىشود .
اين نوع تمناها گواه بر اين است كه نقص و بيچارگى بر انسان استيلا دارد و او پيوسته رو به تكامل مىرود .
سخنان يك فرد عادى ، هر چند در شيرينى گفتار و زيبايى كلام و انشاى معانى ، سرآمد روزگار باشد نه تنها نمىتواند در تمام اوقات يكنواخت باشد ، بلكه در گفتار و سخنان او نوسان كاملى وجود خواهد داشت . سرايندگان سخنپرداز و گويندگان فصيح و بليغ ، هر اندازه در فن شعر و خطابه قوى و نيرومند باشند ، همهء سرودهها و سخنان آنان زيبا ، شيرين ، فصيح و بليغ نيست . اگر قسمتى از اشعار و خطبههاى آنان ممتاز و عالى باشد برخى ديگر مبتذل و در درجهء نازل و پايين قراردارد .
اسلوب و روش قرآن بر خلاف آنهاست . قرآن در عين اين كه برخى از آيات آن بر برخى برترى دارد ، همگى داراى اسلوب و روش واحدى است كه آنها را به پايهء
عقايد اسلامى (در پرتو قرآن، حديث و عقل) ( فارسى) — صفحة 344
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٣٤٤