درس 47 : معجزه پديدهء بدون علت نيست
جاى بحث و گفتگو نيست كه هر پديدهاى داراى علتى است كه آن را به وجود مىآورد ، و قانون عليت و معلوليت از قوانين محكم و استوار عقل است كه ابداً قابل استثنا نيست ، بنابراين ، معجزهء پيامبران كه خود پديدهاى محسوب مىشود ، بايد داراى علتى باشد كه سرچشمهء وجود آن به شمار رود . اكنون بايد ديد معجزهء پيامبران در سايهء چه علتى پديد مىآيد .
براى معجزهء پيامبران يكى از سه علت زير را مىتوان نام برد :
1 . علل طبيعى ناشناخته ؛
2 . تأثير نفوس و ارواح پيامبران ؛
3 . علل مجرد از ماده ، مانند فرشته .
1 . علل طبيعى ناشناخته
ممكن است براى پيدايش يك پديده دو راه وجود داشته باشد ، يكى از آن دو راه ، معروف و شناخته شده باشد و ديگرى مجهول و ناشناخته باشد ، ولى ازآنجا كه پيامبران با سرچشمهء علم نامتناهى ( خدا ) ارتباط دارند ، ممكن است از راه وحى به اين قسم از علل آشنا شوند و پديدهاى را به وجود آورند .
در اجتماع ما نيز شبيه و مانند آن وجود دارد ، مثلًا يك مهندس كشاورزى براثر