آگاهى از عوامل رشد و نمو و موانع آن ، نهال درختى را ظرف سه سال به ثمر مىرساند در صورتى كه يك باغبان عادى و غير مطلع از اصول گياهشناسى ، اين راه را در مدت ده سال طى مىكند .
آموزگاران مجرب و آزموده و به اصطلاح « كاركشته » كارى را كه معلمان تازهكار در ظرف شش سال انجام مىدهند ، آنها در مدت دو سال انجام مىدهند ، از اين نظر هيچ مانع ندارد كه پيامبران بر اثر ارتباط با جهان « غيب » و در پرتو داشتن حس و شعور مرموزى به نام « وحى » از يك سلسله علل طبيعى مجهول و ناشناخته آگاهى داشته باشند كه نوع انسانها از آن غافل و بىاطلاع باشند و از اين طريق در ايجاد پديدههاى مورد نظر ، كمك بگيرند .
2 . تأثير نفوس و ارواح پيامبران
ممكن است برخى از پديدهها معلول تأثير نفوس پيامبران و اثر مستقيم ارواح نيرومند آنها باشد ، زيرا ما مرتاضانى را مشاهده مىكنيم كه در پرتو رياضت و مجاهدت به مقامى مىرسند كه قادر به انجام كارهاى عجيب و حيرتانگيزى مىگردند كه از حيطهء توانايى افراد عادى بيرون است . به كارهايى دست مىزنند كه جز اين كه آنها را معلول ارادهء نيرومند و نيروى مرموز نفوس آنان بدانيم تفسير ديگرى ندارد .
دربارهء اين گروه ، كتاب ها ، رسالهها و مقالات فراوان نوشته شده و عكس و شرح كارهاى آنها در مطبوعات جهان منعكس است به طورى كه براى كسى جاى انكار اصل موضوع را باقى نگذارده ، اگرچه نمىتوان تمام خصوصيات و جزئيات آنچه را كه در مطبوعات منعكس شده پذيرفت ، اما اصل كلى مطلب را نيز نمىتوان انكار نمود .
بنابراين چه مانع دارد بگوييم : نفوس پيامبران بر اثر توجه و عنايت بى پايان خداوند به انجام كارهايى قادر مىگردند كه از حيطهء قدرت بشر بيرون است .