اى پيامبر ! افراد با ايمان را براى نبرد دعوت كن كه بيست فرد صابر و بردبار از شما بر دويست تن از دشمن غلبه مىكنند و صد تن از شماها ، هزار تن از كافران را از پاى درمىآورند ، زيرا آنان گروه نادان هستند » .
در اين آيه ، صبر و بردبارى عامل پيروزى و جبرانكنندهء كمى تعداد مسلمانان ، معرفى گرديده و يادآور شده كه هرگز نبايد از كمى تعداد بترسند و يا عقبنشينى كنند ، بلكه صبر و بردبارى در ميدان نبرد ، همه نوع كمبود آنان را جبران مىنمايد و شانس پيروزى هر گروهى به اندازهء استقامت و بردبارى آنان ، بستگى دارد .
در زمانى كه نيروى صبر و استقامت مسلمانان كاهش يافته بود ، بهجاى اينكه بگويد يك فرد با ايمان بر بيست فرد كافر پيروز مىگردد ، مىگويد : يك فرد مؤمن بر دو فرد كافر غلبه مىكند ، آنجا كه قرآن مىفرمايد :
« الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ
« 1 » ؛
به خاطر ضعف و ناتوانى كه در شماست ، خدا دستور خود را تخفيف داد . صد فرد صابر و بردبار از شما بر دويست تن پيروز مىگردد و هزار تن از شما بر دو هزار نفر غلبه مىكند . خدا با افراد بردبار است » .
در آيهء پيش ، يك فرد بردبار را بالاتر از ده نفر مىشمرد ، درصورتىكه در اين آيه ، يك فرد صابر را بر دو تن پيروز مىداند .
هامش
( 1 ) . انفال ( 8 ) آيهء 66 .