نتيجهء ديگرى نخواهد داشت . قرآن مجيد براى اثبات توحيد و يگانگى ذات خدا ، براهين ديگرى نيز دارد كه در جاى ديگر از آنها بحث شده است .
2 . شرك در فعل در برابر توحيد در فعل :
حقيقت توحيد در فعل ، اين است كه در جهان آفرينش به بيش از يك فاعل مستقل ، معتقد نباشيم و فاعليت و تأثير فاعلهاى ديگر را در پرتو فاعليت او بدانيم و بشر را كه آفرينندهء فعل و كار خويش است در كار و فعل خويش مستقل و بىنياز از خدا تصور ننماييم .
قرآن مجيد اين حقيقت را در آيهء زير بيان كرده است :
« ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ
« 1 » ؛
اين است خداى شما كه خدايى جز او نيست ، آفرينندهء تمام موجودات است ، او را بپرستيد » .
و در آيهء ديگر مىفرمايد :
« قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ
« 2 » ؛
بگو كه آفرينندهء همهء چيزها ، خداست و اوست يگانه و قدرتمند » .
اين نوع توحيد در برابر يك نوع شركى است كه دامنگير گروهى به نام « معتزله » شده است ؛ آنان تصور مىكردند راه تنزيه و پيراستگى خدا ، در اين است كه بشر را در كار و فاعليت خود مستقل
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيه 102 .
( 2 ) . رعد ( 13 ) آيهء 16 .