اجر و پاداش است ، ولى باطن آن ، عملى است كه نفع آن ، به خود امت بازمىگردد .
اكنون ببينيم در كدام آيه ، يك چنين درخواستى انجام گرفته است . در مجموع قرآن ، دو آيه بيشتر نداريم كه پيامبر به دستور خداوند ، در برابر رسالت خود ، اجر و پاداش طلبيده است . يكى از اين دو آيه ، آيهء مورد بحث است كه مىفرمايد :
« قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا
« 1 » ؛
بگو : من بر رسالت خود مزد و پاداش نمىخواهم ، جز اينكه هركس بخواهد راهى به سوى پروردگار خود ، پيدا كند .
مقصود از جملهء
« أَنْ يَتَّخِذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا »
هر كار نيكى است كه انسان را به سوى خدا رهبرى كند ، يعنى مزد و پاداش من اين است كه شما راه خدا را پيش گيريد و از او اطاعت و پيروى كنيد و از فرمان او سرپيچى ننماييد ؛ به عبارت ديگر ، اسلام و ايمان شما بزرگترين آرزو و اجر و مزد من است و چنين پاداشى ، پيش از آنكه به نفع پيامبر باشد ، صددرصد به نفع خود پيروان اوست ؛ از اين جهت فرمود :
« قُلْ ما سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ
« 2 » ؛ پاداشى كه
هامش
( 1 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 57 . به حسب ظاهر ، لفظ « من » استثنا از اجر است ، ولى از آنجا كه « اجر » جنبهء فعلى و عملى دارد و « من » كنايه از انسان است و چنين انسانى داخل در اجر نيست تا از آن خارج شود . مؤلف كشاف مىگويد : در آيه ، قبل از لفظ « من » ، لفظ « فعل » مقدر است ، به اين صورت : « الّا فعل من اتخذ » .
( 2 ) . سبأ ( 34 ) آيهء 47 .