برويم . پس شايسته آن است كه اين دو را محور قرار دهيم و هر يك از كسانى را كه به آنان مىرسند گرامى داريم و احترام گذاريم .
گفتند : و آيه دليل بر آن است كه آفرينش انسان تنها به آب مرد نيست ، بلكه آب زن نيز در آن سهيم است ، چنان كه پروردگارمان سبحانه و تعالى گفته است :
خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ * يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ / 434 وَ التَّرائِبِ
آفريده شد از آبى جهنده كه بيرون مىآيد از ميان كمر و استخوانهاى سينه » ، « 103 » يعنى صلب پدر و ترائب مادر .
اين بينش قرآنى منافى با آن ذكر جاهليت است كه زهدان زن را تنها ظرفى براى رشد كردن نطفهء پدر تصوّر مىكند ، و از همين راه حق زن را از انتساب طفلش به وى از او گرفتند و گويندهاى از ايشان گفت :
بنونا بنو آبائنا و بناتنا * بنوهن أبناء الرّجال الأباعد
يعنى : پسران ما پسران پدران مايند در حالى كه پسران دختران ما پسران مردانى هستند كه از ما دورند .
هرگز چنين نيست . . . مادر يكى از دو شريك در پيدايش فرزند است ، و در شريعت احترام او برابر با احترام پدر است يا بر آن برترى دارد .
آيه بدين گونه برترى جويى نژادى را كه اعراب جاهلى پيش از اسلام گرفتار آن بودند بر انداخت ، و سهم زن و مرد را در ارتباط با آفرينش فرزند مساوى با يكديگر معرفى كرد .
وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ
و شما را به صورت ملتها و قبيلهها در آورد .
گفتهاند كه : شعب به معنى مجموعهء قبايلى همچون مضر و عدنان است ، در صورتى كه قبيله از تقسيمات شعب به شمار مىرود ، و بعضى گفتهاند : شعب منسوب به سرزمين است ، در صورتى كه قبيله منسوب به اصل ايشان است ، و
هامش
( 103 ) - الطارق / 6 و 7 .