اركان گناه يا جرم چيست ؟ « 1 »
الف : بيگمان ، وقتى به فعلى ، گناه « يا جُرم » گفته مىشود كه از سوى شريعت گناه محسوب شده باشد ، اما انجام عملى كه از گناه بودن آن آگاهى نداريم ، گناه شمرده نمى شود . همان گونه كه پيش از اين نيز مشروط بودن گناه را به آگاهى پيشينى فاعل به گناه بودن آن فعل ، ياد آور شده بوديم . در واقع تنها در اين صورت است كه مى توانيم فاعل را گناهكار بدانيم .
ب : وجود قصد وخواست واراده معطوف به انجام گناه نيز يكى از شرط هاى تحقّق گناه است . آنچه از شريعت آسان ما برمى آيد اين است كه نمى توان مُكره « كسى كه به كارى مجبور شود » ، مضطر « آن كه ناچار به انجام كارى شود » وآنانكه براى قصدشان نمى توان اعتبارى قايل شد ( همچون مجنون وكودك و كسى كه در خواب بسر مى برد ) را به خاطر اعمالشان مؤاخذه كرد .
ج : يكى ديگر از اركان گناه آن است كه گناه از سوى خود شخص و نه كس ديگرى صادر شود . بنابراين نمى توان كسى را به سبب عملكرد فرد ديگرى گنهكار « و يا مجرم » شمرد ، هرچند دوست و يا خويش فرد گنهكار باشد .
د : گناه مى بايست در جهان خارج به وقوع بپيوندد واراده كننده گناهى كه به هر دليلى به انجام گناه موفّق نشود ، گناهكار يا مجرم محسوب نمى شود ، زيرا قصد ونيّتى كه به فعليّت منجر نشود ، تأثيرى ندارد .
هامش
( 1 ) - قوانين بشرى براى جرم سه عنصر در نظر مى گيرند : عنصر قانونى ، عنصر مادّى وعنصر روانى يا معنوى . عنصر قانونى همان ويژگى نامشروع بودن عمل است ( در اينجا حرمت شرعى ) ، عنصر روانى يا معنوى همان اراده و قصد انجام جرم است وعنصر مادّى از انجام فعل ، پيامد مجرمانه ، وپيوند سببى ميان آن دو تشكيل مىشود .