قصاص ، امنيت و عدالت
درآمد :
ارزش قصاص با ارزش هاى عدالت وامنيت پيوند خورده است . زيرا براى برقرار ساختن امنيت بايد متجاوزان را از تجاوز بازداشت . البته بايد حقوق جانيان را نيز محترم شمرد وايشان را به اندازه جنايتشان ، نه بيشتر ، قصاص كرد .
در واقع قصاص زندگى اجتماعى را تضمين مىكند ، چرا كه در ارتكاب يك جنايت تنها اين قربانى مستقيم جرم نيست كه زيان مى بيند ، بلكه احساس امنيت اجتماعى نيز به شدّت آسيب مى بيند .
خداوند متعال مى فرمايد :
وَ لَكُمْ فِى الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُولِى الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ « بقره ، 179 » .
« و براى شما در قصاص ، حيات و زندگى است ، اى صاحبان خرد شايد شما تقوا پيشه كنيد » .
از سويى قصاص تنها به ارتكاب قتل محدود نمى شود ، بلكه شامل جنايت بر اعضاى بدن نيز مىشود . در واقع امر قصاص چنان گسترش مى يابد كه تمام حقوق وحرمتها را دربر مى گيرد ، به گونه اى كه هر كس حيثيّت و حرمت كسى را مورد تجاوز قرار دهد مى توان وى را قصاص كرد : الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَ الْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ « بقره ، 194 » .
« ماه حرام ، در برابر ماه حرام « اگر دشمنان ، احترام آن را شكستند ، و در آن با شما جنگيدند ، شما نيز حق داريد مقابله به مثل كنيد » و تمام حرمت « شكنى » ها « قابل » قصاص است » .
1 - قصاص نفس
خداوند سبحان مى فرمايد :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِى الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثَى بِالْأُنْثَى فَمَنْ عُفِىَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَىْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ذلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ « بقره ، 178 »
« اى افرادى كه ايمان آورده ايد حكم قصاص در مورد كشتگان ، بر شما نوشته شده است : آزاد در برابر آزاد ، وبرده در برابر برده ، وزن در برابر زن ، پس اگر كسى از سوى برادر « دينى » خود ، چيزى به او بخشيده شود « و حكم قصاص او ، تبديل به خون بها گردد » بايد از راه پسنديده پيروى كند . « و صاحب خون ، حال پرداخت كننده ديه را در نظر بگيرد » واو « قاتل » نيز ، به نيكى